 Την επιδίωξη να αποκτήσει ο μαθητής μια πιο πλατιά δυνατότητα επαφής με τα πλαστικά προβλήματα και να εξοικειωθεί κάπως, όχι μόνο με τις δύο διαστάσεις αλλά και με την τρίτη διάσταση, εξυπηρετούν οι ασκήσεις της κατασκευής μικρογλυπτών από τους μαθητές.
Η «γλυπτική» μαθητική κατασκευή ελκύει ακόμα περισσότερο το μαθητή και κάνει πιο έντονη τη «συμμετοχή» του, καθώς έχει το πλεονέκτημα να αναπτύσσεται σαν ένα ενδιαφέρον παιχνίδι απ’ όπου θα βγει ένα χειροπιαστό αντικείμενο με το πρόσθετο θέλγητρο ότι μπορεί να τοποθετηθεί στη βιβλιοθήκη ή σε κάποιο άλλο σημείο του σπιτιού, αποχτώντας τη «διάρκεια» και τη μονιμότητα ενός έργου, πράγμα που δεν συμβαίνει το ίδιο εύκολα με τη ζωγραφική μαθητική σύνθεση.
 Μέσα από τις μικρογλυπτικές κατασκευές, ο μαθητής ασκείται μ’ έναν πιο «απτό» τρόπο στην αντιμετώπιση προβλημάτων ισορροπίας και κατανομής βαρών και μεγεθών, (προβλήματα που τα αντιμετωπίζει επίσης και στις ασκήσεις σχεδίου -ζωγραφικής αλλά σ’ ένα διαφορετικό εκεί πλαίσιο) και γίνεται μια αρχική προσέγγιση στο πρόβλημα του όγκου.
Ακόμα περισσότερο χρήσιμη αποδεικνύεται η μικρο-γλυπτική κατασκευή για την κατανόηση της κίνησης της ανθρώπινης φιγούρας (ή ζώων). Στα μαθητικά μικρογλυπτά υπάρχουν ιδιαίτερα εκφραστικά αποτελέσματα, από την άποψη αυτή, που πετυχαίνονται χάρη στην απλοποίηση της φόρμας και τη «φυσική» για τους μαθητές πριμιτιβιστική σύμπτυξη των όγκων.
Οι ασκήσεις πλαστικής γίνονται προς το τέλος της σχολικής περιόδου όταν ήδη έχουν προηγηθεί μαθήματα σχεδίου και τονικές ασκήσεις με γκουάς. Το υλικό που έχει χρησιμοποιηθεί στα μικρογλυπτά που βλέπουμε στις φωτογραφίες δεν είναι πηλός φυσικός,
αλλά πηλός αυτοσκληρυνόμενος, που πουλιέται στο εμπόριο με την ονομασία ΝΤΑΣ. Το μέγεθος των γλυπτών, καθορίζεται από τις συνθήκες του σχολείου και τις δυνατότητες του υλικού. Δηλαδή δεν θα μπορούσε εδώ να είναι μεγαλύτερο το μέγεθος του γλυπτού από 10-20 πόντους, μιας και στηρίζεται σε μικρό και λεπτό σύρμα και δουλεύεται πάνω στο θρανίο.
Πριν ξεκινήσει η κατασκευαστική γλυπτική εργασία γίνονται σχετικά θεωρητικά μαθήματα για τη γλυπτική και επιδεικνύονται στους μαθητές φωτογραφίες με έργα γλυπτικής, καθώς και διαφάνειες ή και κινηματογραφικές ταινίες.
Γίνονται συζητήσεις για την κίνηση, τον όγκο, το χώρο, ενώ μερικοί μαθητές επιστρατεύονται για λίγο σαν μοντέλα για να κάνουν διάφορες κινήσεις που προσπαθούν όλοι να συγκρατήσουν και στη συνέχεια να αποδώσουν στο γλυπτό τους.
Τα θέματα που διαλέγονται είναι:
α) Φιγούρα καθιστή ή ξαπλωμένη
β) Φιγούρα όρθια, συνήθως σε διάφορες κινήσεις -όπως μουσικός με φλογέρα, αθλητής που τρέχει, ακοντιστής, χορευτής κ.ο.κ.
γ) Δύο φιγούρες σε σύνθεση με ίδια ή διαφορετικά μεγέθη, όπως μάνα με παιδί, ζευγάρι κ.λ.π.
δ) Συνθέσεις με ανθρώπους και ζώα, όπως καβαλάρης ή φιγούρα που κρατάει το άλογο, ταυρομάχος κ.λ.π.
ε) Θέματα μυθολογικά (τέρατα, κένταυροι, γοργόνες, πήγασοι, άγγελοι) κ.ο.κ.
Όταν ολοκληρωθεί το πλάσιμο με τον πηλό και στεγνώνει, το γλυπτό το χρωματίζουν με τέμπερα και το επαλείφουν με κοινό βερνίκι.
Είναι χαρακτηριστικός, για την αντίληψη των μαθητών γύρω από τη γλυπτική φόρμα, ο τρόπος με τον οποίο ξεκινούν σε μία αρχική φάση τις κατασκευές τους. Δεν κάνουν συχνά στην αρχή «γλυπτική», όσο κυρίως μια ιδιόμορφη «χαρτοκοπτική» (αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο όρος), αφού στρώνουν τον πηλό στο θρανίο σχεδιάζουν πάνω το σχήμα που θέλουν και μετά το κόβουν.
Αλλά και όταν «ολοκληρωθεί» το μαθητικό γλυπτό, εξακολουθούν πάντα να το αντιμετωπίζουν σαν μια ορισμένη επιφάνεια που θέλει παραπέρα επεξεργασία και γι’ αυτό ακόμα κι όταν υπάρχουν αντίθετες οδηγίες επιμένουν να το χρωματίζουν. Αυθόρμητα, μέσα από αυτήν τη διαδικασία απ’ τη μια τείνουν να συγκαλύψουν τις πλαστικές ελλείψεις της γλυπτικής κατασκευής και προσπαθούν να αναπληρώσουν με χρώμα τις σχεδιαστικές ατέλειες.
Απ’ την άλλη ωθούνται σ’ αυτό από την πιο μεγάλη εξοικείωσή τους με την επίπεδη επιφάνεια, που προσφέρεται για χρωμάτισμα, αλλά και από την έλλειψη αρκετού όγκου στα γλυπτά τους που θα επέτρεπε τα παιχνιδίσματα της φωτοσκίασης και θα μείωνε πιθανά την ανάγκη του χρώματος πάνω στο γλυπτό.
Αναμφισβήτητα υπάρχει επίσης εδώ η επίδραση και των χρωματιστών «μπιμπελό» που έχουν μάθει τα παιδιά να τα αντικρίζουν σαν τα πιο συνηθισμένα και κοντινά τους «γλυπτά».
Όπως και να έχει το ζήτημα, οι ασκήσεις πλαστικής, μπάζουν τους μαθητές σ ένα άλλο πεδίο, όπου η θετική κατασκευή και η κατ’ εξοχήν χειρωνακτική γλυπτική επεξεργασία, συνδυασμένα με την ελεύθερη αντιμετώπιση του θέματος κάνουν πιο έντονο το αίσθημα της προσωπικής δημιουργίας, και δυναμώνουν την αυτοπεποίθηση του μαθητή για τα όρια και τις δυνατότητες της απόδοσής του. Δεν είναι παράξενο από την σκοπιά αυτή, πως μερικοί μαθητές, οι οποίοι στο σχέδιο και τη ζωγραφική εκδήλωναν σχετική αδιαφορία και είχαν μειωμένη απόδοση, έφτιαξαν θαυμαστά μικρογλυπτά και το πιο σημαντικό, τα έφτιαξαν με αληθινό κέφι και ενδιαφέρον.
ΖΩΗ ΧΑΤΖΗ
53ο Γυμνάσιο Αθηνών (Σεπολίων)
|
