|
Σχετικά με τις υποτροφίες για τη διδασκαλία της Τέχνης |
|
|
|
21.09.08 |
Μέσα στα πέντε χρόνια που διδάσκω τέχνη, άρχισα να εμβαθύνω από μια
διαφορετική σκοπιά στους προβληματισμούς που ήδη από σπουδαστή είχαν
αρχίσει να με απασχολούν. Η διαφορετική αυτή σκοπιά άλλαξε την προοπτική αλλά σίγουρα όχι την ουσία της.
Τα ερωτήματα «τι είναι τέχνη και γιατί υπάρχει». «Πώς λειτουργεί και ποια τα χαρακτηριστικά της. Πώς την αναγνωρίζει, πώς τη φτιάχνει και πώς την χαίρεται κάποιος. Και γενικά ποια είναι η γλώσσα της και πώς μπορεί κανείς να τη μάθει». Όλα αυτά τα ερωτήματα από τη στιγμή που άρχισα να διδάσκω μπήκαν σ’ ένα διαφορετικό πλαίσιο αλλάζοντας την προοπτική που μέχρι τότε είχα για την τέχνη.
Μη έχοντας ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα, άρχισα να φτιάχνω ένα δικό μου που με αντιπροσώπευε και μ’ έκανε να χαίρομαι για ότι ανακάλυπτα πως λειτουργούσε και να λυπάμαι για τα λάθη που θα μπορούσα να μην είχα κάνει, αν ήξερα περισσότερα. Διαπίστωσα έτσι την ανυπαρξία μιας υποδομής που θα με βοηθούσε σ’ αυτό το έργο.
(Εδώ θα ήθελα να σημειώσω ότι με κανένα τρόπο δε θα δεχόμουν μια υποδομή που θα υποδείκνυε και θα υποχρέωνε να κινηθώ σ’ ένα προδιαγραμμένο δρόμο χωρίς να λαβαίνει υπ’ όψη τα δικά μου ερωτήματα και προβληματισμούς. Μ’ αρέσει να φτιάχνω τα πράγματα ελεύθερα μέσα στο μυαλό μου παίρνοντας υποστήριξη και βοήθεια από την υποδομή και όχι κατεύθυνση). Με το χρόνο οι επί μέρους σκέψεις άρχισαν να σχηματίζουν συνολικότερες και γενικότερες απόψεις για τη τέχνη και τη διδασκαλία της, εμπλουτισμένες από σεμινάρια, συνέδρια και συναντήσεις που είχαν σαν θέμα αυτό τον προβληματισμό και που οργανώθηκαν από το Καλλιτεχνικό Επιμελητήριο, από την ΑΣΚΤ και από την Ένωσή μας.
Η ερευνά μου άρχισε να παίρνει πλέον μια πιο συγκεκριμένη κατεύθυνση και αυτά που ήθελα να μάθω ήταν της δικής μου επιλογής και όχι αόριστα. Όταν λοιπόν έμαθα ότι υπήρχε μια υποτροφία για την Διδασκαλία Εικαστικών Τεχνών που έδινε για πρώτη φορά το 1984 το ΙΚΥ με την υπόδειξη της ΑΣΚΤ, δήλωσα συμμετοχή. Και εδώ μπήκα σε μια διαδικασία που μου έφερε στην επιφάνεια την αρκετά άσχημη και απωθημένη εμπειρία που έζησα σαν μαθητής για 17 χρόνια. Η ίδια σχέση ή μάλλον ανυπαρξία σχέσης μεταξύ εξεταζόμενων και εξεταστών που κρίνουν χωρίς καμιά συζήτηση και βαθύτερη κατανόηση τα πρόσωπα που εξετάζονται. Κρίμα γιατί αυτό, το ουσιαστικότερο ίσως αντικείμενο με το οποίο ασχολείται η τέχνη και που είναι η χαμένη και αναζητούμενη ανθρωπιά μας, δεν μπαίνει στην πράξη και σ’ αυτές ακόμα τις δραστηριότητες, όπως μια υποτροφία. Εγώ μέσα στο χώρο που διδάσκω προσπαθώ να το κάνω πράξη στο βαθμό που μπορώ. Ο διαγωνισμός γίνεται γραπτά για την Ιστορία Τέχνης και Ψυχολογία και ζωγραφίζεται μια σύνθεση για τρία πρωινά και τέλος συγκρίνονται οι φάκελοι με τα έργα που έχουν δώσει οι διαγωνιζόμενοι. Γνώμη μου είναι ότι όλα αυτά αγγίζουν μόνο την περιφέρεια του προβλήματος και ότι μέσα από αυτή τη διαδικασία επιλογής δεν εκφράζονται καθόλου οι βαθύτεροι και ποικίλοι προβληματισμοί των υποψηφίων. Τι νόημα έχει ένας απόφοιτος της ΑΣΚΤ να ξαναδιαβάζει τα μαθήματα που διάβασε κάποτε για να πάρει το πτυχίο του τότε και που τώρα θα ξαναδιαβάζει για να πάρει την υποτροφία για Ντοκτορά στη Διδασκαλία Εικαστικών Τεχνών. Κάποιος που σπουδάζει σε επίπεδο Ντοκτορά πρέπει τουλάχιστον να μπορεί να εκφράσει τους προβληματισμούς και να δείξει τις προοπτικές των σπουδών του σε μια επιτροπή που θα την αποτελούν και ο Ψυχολόγος και ο Ζωγράφος Δάσκαλος και ο Ιστορικός Τέχνης που θα αξιολογούν τις συγκεκριμένες προτάσεις του υποψηφίου και που θα συζητούν μαζί του το θέμα της υποτροφίας που είναι Διδασκαλία της Τέχνης. Αυτός που σπουδάζει Ντοκτορά, δεν είναι πια μαθητής-φοιτητής που μελετά συγκεκριμένα προγράμματα σπουδών που άλλοι έχουν φτιάξει γι’ αυτόν. Αντίθετα είναι αυτός ο ίδιος που περισσότερο από κάθε άλλον προσδιορίζει πώς θα ασχοληθεί με το αντικείμενο των σπουδών του, τι προεκτάσεις θα του δώσει και σε συνεργασία τέλος με τον καθοδηγητή φτιάχνει το πρόγραμμα μελέτης του.
Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν συζητήθηκε με την επιτροπή η οποία τελικά με έκρινε από το πώς απάντησα σε φιλολογικού είδους ερωτήσεις όπως στην Ιστορία Τέχνης τι ήταν το Bauhaus και αν οι απόψεις αυτής της σχολής ισχύουν στην εποχή μας, η με το πώς απάντησα στην Ψυχολογία για το πως θα πρέπει να είναι καταρτισμένος ο καθηγητής για να βοηθήσει να εκφραστεί η καλλιτεχνική δημιουργικότητα των μαθητών. Ερωτήσεις που θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι μέσα στο θέμα αλλά που κατά τη γνώμη μου δεν δίνουν τη δυνατότητα στον υποψήφιο να αναπτύξει τις δικές του προτάσεις και ερωτηματικά για το θέμα.
Όσο για το φάκελο ζωγραφικής θα προτιμούσα να έδειχνα ένα φάκελο με τη δουλειά των μαθητών προσπαθώντας να δείξω ποιες είναι οι προθέσεις μου διδάσκοντας ζωγραφική και να δείξω έτσι καλύτερα στην επιτροπή τις προτάσεις μου για το τι θέλω να μάθω παίρνοντας αυτήν την υποτροφία.
Τι νόημα έχει η παρουσίαση της προσωπικής μου δουλειάς και η ζωγραφική μιας σύνθεσης για τρεις μέρες όταν το αντικείμενο της υποτροφίας είναι η Διδακτική Εικαστικών.
Ο προβληματισμός μου για την Τέχνη είναι και πρέπει να τον δει κανείς μέσα από το συγκεκριμένο πλαίσιο που διαμορφώνεται από τους στόχους και τις μεθόδους που επιλέγω για τη διδασκαλία της Τέχνης. Και κλείνοντας ξανάρχομαι σ’ αυτό που είπα στην αρχή, ότι η διαφορετική αυτή όψη που παίρνει η Τέχνη για μένα αλλάζει την προοπτική της αλλά όχι την ουσία της. Θέλω τέλος να υπογραμμίσω πως όλες οι παραπάνω παρατηρήσεις μου που έχουν την σφραγίδα της άμεσης προσωπικής εμπειρίας, σε καμιά περίπτωση δεν αποτελούν προσωπική υπόθεση. Και θα ήταν πλήρης παρερμηνεία αν τις αντιλαμβάνονταν κανείς σαν ατομικό πρόβλημα. Είναι παρατηρήσεις που έχουν γενικευμένη σημασία, αφορούν την οργάνωση της υποτροφίας, της Διδακτικής Τέχνης και όπως ήδη επισήμανα, παραμένουν τυπικές και ουσιαστικά δεν αγγίζουν το αντικείμενο του υποψήφιου καθηγητή.
Κώστας Φραγκόπουλος
2ο Γυμνάσιο Ν. Σμύρνης
|
