|
|
|
Ιστορία τέχνης - πειραματική διδασκαλία στο Γυμνάσιο και Λύκειο |
|
|
|
22.09.08 |
|
Σελίδα 1 από 2
Την Ιστορία Τέχνης διδάσκω στο Γυμνάσιο και την Α΄ Λυκείου, κυρίως σαν κριτική ανάλυση, παρά σαν απλή ενημέρωση.
Την έχω εντάξει στο μάθημα των Καλλιτεχνικών λειτουργικά, δηλαδή γίνεται όταν κρίνω ότι είναι κατάλληλη η στιγμή για την ολοκλήρωση μιας ενότητας διδασκαλίας (π.χ. σχέδιο, χρώμα, σύνθεση, απόδοση του χώρου, κ.λπ.) ή όταν δημιουργηθεί κάποιος προβληματισμός στην τάξη. (Αυτό, συμβαίνει τουλάχιστον 5-6 φορές το χρόνο. Δηλαδή στις 30 ώρες οι 6 τουλάχιστον αναλώνονται σε κριτική ανάλυση και διάλογο).
Στις τελευταίες τάξεις (Γ΄ Γυμνασίου και Α΄ Λυκείου) γίνεται προσπάθεια να ενημερωθούν και να νοιώσουν τα παιδιά τα διάφορα καλλιτεχνικά κινήματα της σύγχρονης τέχνης, με εμβάθυνση στο περιεχόμενό τους και στα εικαστικά μέσα που χρησιμοποιούν, για να το εκφράσουν.
Προς το τέλος της χρονιάς σ’ αυτές τις τάξεις γίνεται κάποια πιο ολοκληρωμένη προβολή, που υπάρχει δυνατότητα να εξειδικευτεί περισσότερο σε κάποιο θέμα (π.χ. συμβολισμός ή το ανθρώπινο πρόσωπο στους αιώνες ή ο χώρος και η απόδοσή του ή συσχετισμοί ανάμεσα στη σύγχρονη τέχνη και στην αρχαία Ελληνική κ.α.) ανάλογα με τους προβληματισμούς των παιδιών και τις προτάσεις τους, όποτε υπάρχουν.
Σ’ όλες τις τάξεις προσπαθώ με ερωτήσεις γραπτές ή προφορικές να προκαλέσω την κριτική σκέψη των παιδιών. Έτσι, τα βάζω να κρίνουν πρώτα τα δικά τους έργα, με ελεύθερη, διαλογική συζήτηση, στην οποία εκφράζονται απορίες και διάφορες αντιλήψεις και προβληματισμοί. Επεμβαίνω για διευκρινίσεις, για να ενθαρρύνω και για να δούμε από περισσότερες σκοπιές κάθε δημιούργημα. Στόχος: τα καλά στοιχεία κάθε έργου, όχι οι αδυναμίες του.
Αργότερα, τους ζητώ να κρίνουν, να συγκρίνουν και να αναλύσουν - όσο μπορεί κάθε τάξη - την εικαστική γλώσσα, βλέποντας έργα καλλιτεχνών, που τοποθετούνται σε φελιζόλ, στον πίνακα.
Τα έργα αυτά (Ημερολόγια Τραπεζών, κατάλογοι και αφίσες Πινακοθήκης και Γκαλερί, τεύχη των Μεγάλων Ζωγράφων) καρφιτσώνονται στα φελιζόλ κατά ενότητες, για σύγκριση και συσχετισμούς.
Διαφάνειες προβάλλονται, όταν είναι δυνατόν (ελάχιστες φορές). Η συμμετοχή κάθε παιδιού στην Ιστορία Τέχνης (στο Γυμνάσιο ή στο Λύκειο) και η επίδοσή του εκεί βελτιώνει μόνο, δεν μειώνει το γενικό του βαθμό στα καλλιτεχνικά. Δηλαδή, αν ένα παιδί πάρει στην Ιστορία Τέχνης μεγαλύτερο από εκείνον που πήρε στο ζωγραφικό ή γλυπτικό του έργο, μόνο τότε ο βαθμός αυτός συνυπολογίζεται στα καλλιτεχνικά. Όσο για τον τρόπο βαθμολόγησης της Ιστορίας Τέχνης, βαθμολογώ εκείνα μόνο τα γραπτά που έχουν κάποια σκέψη και την αιτιολογούν, είτε συμφωνώ είτε διαφωνώ μ’ αυτήν, με βαθμούς που κλιμακώνονται από 15 ως και 20.
Αυτό, το κάνω για να νοιώθουν τα παιδιά ελεύθερα και να εκφράζουν αβίαστα ότι πιστεύουν κι ότι νομίζουν για να μην προσπαθούν να αντιγράψουν τη σκέψη του καθηγητή ή διάφορες εγκυκλοπαίδειες. Κι ακόμα, για να μην έχουν άγχος και αντίδραση απέναντι στο άγνωστο. Ποτέ δεν καθορίζω τη μέρα που θα κάνουμε Ιστορία Τέχνης, κυρίως για τεχνικούς λόγους.
ΑναλυτικάΣτις αρχές του χρόνου έρχονται σε επαφή με το σχέδιο και το χρώμα
Σχέδιο:
Το σχέδιο (συνήθως ένας εθελοντής που κάθεται πάνω στην έδρα), έχει θέμα όχι το συγκεκριμένο παιδί, αλλά έναν άνθρωπο σ’ αυτήν τη στάση.
 Τα παιδιά μπορούν να προσθέσουν, να αφαιρέσουν ή να αλλάξουν πράγματα στο φόντο ή επάνω του και να φτάσουν ως τη γελοιογραφία. Ενθαρρύνονται να το επιχειρήσουν σαν πείραμα, που θα επαναληφθεί στο τέλος του χρόνου, για να διαπιστώσουμε όλοι πόσο βελτιώθηκαν στο σχέδιο. Μετά από μερικά σχέδια - εκ του φυσικού και φανταστικά - τοποθετούμε χαρακτηριστικά έργα στα φελιζόλ, που υπάρχουν στην αίθουσα και συζητάμε για το σχέδιο, για τους τρόπους που απεικονίζεται ο χώρος, για το βάθος και τις σκιές, για τη σύνθεση, για την πρωτοτυπία, τη φαντασία, την παρατηρητικότητα που εκφράζονται στο έργο κλπ.
Πάντα, προσπαθούμε να βρούμε κυρίως τα καλά στοιχεία κάθε έργου.
Ανάλογα με την τάξη, δείχνω διάφορα παρόμοια σχέδια καλλιτεχνών, παλιότερων και σύγχρονων, λαϊκών και επώνυμων και η συζήτηση παίρνει και άλλους δρόμους (π.χ. στο Λύκειο).
Χρώμα:
Σ’ όλες τις τάξεις, στα αρχικά μαθήματα, υπάρχει ένα λουτρό χρώματος με θέμα: χρωματικοί συνδυασμοί, που μπορούν να λέγονται σχέδια για ύφασμα, χρωματικές φαντασίες, καλειδοσκόπια κ.λπ.
Εδώ, δοκιμάζονται όλοι οι πιθανοί συνδυασμοί, περιορισμένου αριθμού χρωμάτων κάθε φορά (3 χρώματα της αρεσκείας τους. 2 συμπληρωματικών και άσπρου/μαύρου, γκρίζου με μικρές προσμείξεις άλλων χρωμάτων κ.ά.).
Επίσης, δοκιμάζονται και διάφορες τεχνικές, που υποβάλλουν κάποια διαφορετική υφή.
Όταν ολοκληρωθεί ο κύκλος, τα καρφιτσώνουμε στα φελιζόλ. συγκρίνουμε -ανάλογα με την τάξη - έργα καλλιτεχνών, όπου κυριαρχεί το χρώμα, δίνουμε τίτλους στις χρωματικές συνθέσεις μας, μιλάμε για τα συναισθήματα που εμπνέουν, για τον τρόπο που δουλεύτηκαν, για την αίσθηση του χώρου που δίνει κάθε χρώμα, για βασικά, αντίθετα, ουδέτερα.
Μετά τα 5-6 πρώτα μαθήματα υπάρχει μια πιο ζωντανή σχέση με τα σχήματα, τα χρώματα και τα συναισθήματα που μας προκαλούν με τους αλληλοεπηρεασμούς τους, έχει ανοίξει ο ορίζοντας από τη μονόπλευρη «εικονογράφηση» κι έχει σπάσει ο φόβος του «άσπρου χαρτιού».
|
|
