|
Η ελεύθερη εργασία με ομάδες |
|
|
|
22.09.08 |
|
Σελίδα 1 από 3
Έχει γίνει αποδεκτό πια σήμερα, πως στην κοινωνία μας οι βασικοί θεσμοί
έχουν δομή κυρίως ανταγωνιστική. Η οικονομία, η εκπαίδευση, η
επαγγελματική σταδιοδρομία, όλα είναι διαμορφωμένα σύμφωνα με τους
κανόνες του ανταγωνισμού.
Και δεν μπορούσε βέβαια να συμβαίνει διαφορετικά σε μια κοινωνία που κύριο χαρακτηριστικό της είναι η ύπαρξη διαφορετικών τάξεων με επιδιώξεις και συμφέροντα αλληλοσυγκρουόμενα. Ο ανταγωνισμός λοιπόν είναι μια πραγματικότητα με πολλές και σοβαρές προεκτάσεις και επιπτώσεις. Οι εκδηλώσεις του είναι εμφανείς στην καθημερινή μας ζωή. Ο άκρατος ατομικισμός, η έλλειψη εμπιστοσύνης και η καχυποψία, ο υπέρμετρος εγωισμός, η έλλειψη συνεργατικής διάθεσης και η αδιαφορία για τον άλλο είναι μερικά από τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις σχέσεις των ανθρώπων στις μέρες μας.
Σήμερα μάλιστα θα λέγαμε πως περισσότερο από άλλοτε εμφανίζεται το δυσάρεστο φαινόμενο, όλο και πιο πολλά νέα παιδιά να υιοθετούν την ιδεολογία του ατομικισμού και της ζούγκλας των ανθρωπίνων σχέσεων. Και πώς άραγε θα μπορούσε να συμβεί αλλιώς σε μια κοινωνία ανταγωνιστική; Οι συνεχείς επιδράσεις λοιπόν από το κοινωνικό περιβάλλον (είτε η οικογένεια είναι, είτε το σχολείο, είτε ο κοινωνικός περίγυρος) οδηγούν τα νέα παιδιά σ’ ένα συγκεκριμένο τρόπο δράσης και σε μια γενικότερη στάση απέναντι στη ζωή και τις ανθρώπινες σχέσεις.
Η στάση αυτή των νέων βασίζεται στις εμπειρίες και στην πραγματικότητα και ακολουθεί βέβαια τους νόμους της μάθησης. Παρόμοια ερεθίσματα οδηγούν στην επιθυμητή συμπεριφορά, σε μια αμυντική συμπεριφορά που έτσι και υιοθετηθεί από το νέο, δύσκολα αλλάζει. Μεγάλη στην κατεύθυνση αυτή είναι η «συμβολή» του σημερινού εκπαιδευτικού μας συστήματος.
Στο σημερινό σχολείο αντανακλάται και αναπαράγεται ο κοινωνικός ανταγωνισμός της αστικής κοινωνίας. Το αστικό σχολείο είναι θέατρο ατομικού ανταγωνισμού και πεδίο για ατομική διάκριση και υπεροχή. Εδώ με ποικίλους τρόπους καλλιεργείται αυτό το πνεύμα και κυρίως με τα συστήματα ατομικών ποινών και αμοιβών. Ιδιαίτερα στη Μέση Εκπαίδευση μπορούμε να πούμε πως το έργο της αγωγής υπονομεύεται χάριν των ατομικών επιδόσεων. Υπεισέρχονται έτσι η ζήλια και ο φθόνος,, δηλητηριάζονται οι διαπροσωπικές σχέσεις, καταστρέφεται το πνεύμα της κοινότητας, της αλληλεγγύης και της συνεργασίας των ανθρώπων. Η συνεργασία των παιδιών μας στο σχολείο παρεμποδίζεται. Δεν λογαριάζει το σχολείο τα κοινά ενδιαφέροντα που πηγάζουν από τις βασικές κοινές βιολογικές ανάγκες της παιδικής ηλικίας, και τα αφήνει αχρησιμοποίητα, καταδικάζει σε μαρασμό και ατροφία τα κοινωνικά συναισθήματα των νέων, την αμοιβαία αγάπη, την αλληλεγγύη, το συναίσθημα της ευθύνης και της αυτοθυσίας, για το γενικό καλό.
Κούφια λόγια βέβαια και ηθικοδιδασκαλίες δεν λείπουν απ όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Από τα λόγια όμως δεν βγαίνει τίποτα. Και είναι γνωστό, πως για την αναγκαιότητα της κοινωνικής αγωγής των νέων στο σχολείο έχουν κατά κόρο μιλήσει πέρα βέβαια από τους προοδευτικούς παιδαγωγούς και εκπαιδευτικούς όλοι εκείνοι που δεκαετίες τώρα ελέγχουν και ρυθμίζουν τα πράγματα της εκπαίδευσης. Πέρα από τα λόγια τίποτα βέβαια. Κάποιες πρωτοβουλίες φωτισμένων δασκάλων, για την εφαρμογή στη σχολική πράξη, μεθόδων με στόχο την ανάπτυξη συνεργατικού - κοινοτικού πνεύματος ανάμεσα στους μαθητές, δεν βρήκαν καμιά ανταπόκριση από το κράτος και την πλειοψηφία των εκπαιδευτικών. Ούτε απέδωσαν βέβαια σπουδαία αποτελέσματα. Οι προσπάθειες αυτές πήραν τη μορφή της κοινής εργασίας των μαθητών στην τάξη – κατά ομάδες – με διάφορες παραλλαγές στον τρόπο οργάνωσης. Συνέβαλλαν κατά πολύ στη μύηση των μαθητών στο πνεύμα της συνεργασίας, ενίσχυσαν την έννοια της συλλογικής δράσης. Παρ’ όλα αυτά όμως οι προσπάθειες αυτές κινούνταν μέσα στα γνωστά πλαίσια του παραδοσιακού σχολείου, άσχετα με τα θετικά τους αποτελέσματα. Ήταν η εφαρμογή μιας άλλης μεθόδου με περιορισμένες θετικές συνέπειες.
Εμείς όμως πιστεύουμε πως η ανάπτυξη του κοινοτικού-συνεργατικού πνεύματος ανάμεσα στους μαθητές, ούτε στον πατριωτισμό των εκπαιδευτών μπορεί να επαφίεται, ούτε απλά μεθοδολογικό πρόβλημα είναι, ούτε βέβαια αποτελεί αυτοσκοπό. Η δημιουργία και λειτουργία της αληθινής συνεργατικής τάξης προϋποθέτει μια άλλη αντίληψη για την εκπαίδευση και για την κοινωνία. Μια αντίληψη που στηρίζεται στην αυτοδιαχειριστική και συνεταιριστική ιδέα.
Η μάθηση σ’ αυτές τις συνθήκες λαμβάνεται με έννοια πλησιέστερη στη ζωή και ξεπερνάει, τη σχολική γνώση, την τάξη σαν συγκεκριμένη θεσμική μονάδα, καταλύοντας ουσιαστικά τη δομή και λειτουργία του παραδοσιακού σχολείου. Η μάθηση εδώ ταυτίζεται με την πραγματική εργασία, την κοινωνικά χρήσιμη, ενός συνόλου, με τη συγκεκριμένη πράξη που έχει σαν αποτέλεσμα ένα συγκεκριμένο έργο.
|