|
|
|
Η ελεύθερη εργασία με ομάδες |
|
|
|
22.09.08 |
|
Σελίδα 3 από 3
Προτείνοντας στα παιδιά την ελεύθερη εργασία με ομάδες, δεν αρκούμαι σε μια απλή συζήτηση και μόνο, που να τους λύνει κάποιες γενικές απορίες, αλλά αναφέρομαι στο θέμα από κάθε σκοπιά, ιστορική, κοινωνική, ψυχολογική και τους φέρνω διάφορα παραδείγματα από την παγκόσμια εμπειρία. Κατόπιν τους εξηγώ την αναγκαιότητα της ύπαρξης ορισμένων κανόνων που πρέπει να εφαρμοστούν για να λειτουργήσει σωστά και δημοκρατικά η κάθε ομάδα, η οποία στηρίζεται στην ισότητα και συνεργασία των μελών της.
Χωρίς να επέμβω καθόλου, τους λέω να χωριστούν ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών σε ομάδες 2-6 ατόμων ή και με 6-8. Για την καλύτερη διοργάνωση της δουλειάς στο θέμα των πρακτικών μπαίνει και ένα παιδί υπεύθυνος-συντονιστής της ομάδας.
Γίνεται ελεύθερη επιλογή υλικών για κάθε τρίμηνο τα οποία φυλάγονται σ’ ένα σπίτι γιατί είναι γνωστό ότι το σχολείο δεν τους παρέχει ασφάλεια.
Στη συνέχεια μετά από συζήτηση γίνεται η επιλογή των θεμάτων. Από τα παιδιά προτείνονται διάφορα θέματα, και κατόπιν κάνω και εγώ προτάσεις και αφού γραφτούν όλα στα πρακτικά κάθε ομάδας, ψηφίζουν τα παιδιά κάθε ομάδας τι θέλουν να δουλέψουν. Τυχαίνει ένα θέμα αγαπητό να το δουλέψουν και 2 γκρουπ. Τα αποτελέσματα βέβαια είναι διαφορετικά.
Στην επιλογή των θεμάτων τα παιδιά ξέρουν από την Πρώτη και Δευτέρα να χωρίζουν τα θέματα και έτσι είναι πολύ εξοικειωμένα: Προτείνονται θέματα κύρια της εποχής, των δικών τους προβλημάτων, και σε λιγότερη κλίμακα το διακοσμητικό, ή το γεωμετρικό σχέδιο. Π.χ. δημιουργούν αντιθέσεις σε χαρακτήρες ανθρώπινους, χρησιμοποιούν πηγές από τις λαϊκές παροιμίες, συνθέτουν μυθικά πρόσωπα. Είναι διάχυτη η αντίθεση και ο σαρκασμός συνάμα στα θέματα ενώ παράλληλα προτείνουν, δικαιώνουν, αφορίζουν χτυπώντας εύστοχα το στόχο τους.
Ήδη οι γνώσεις πολλών πραγμάτων από τα δύο προηγούμενα χρόνια, δίνει στα παιδιά την ευχέρεια να παίρνουν οποιαδήποτε πρωτοβουλία σε όλη τη διάρκεια της δουλειάς.
Σ’ αυτό το στάδιο ήδη έχουν πειστεί τα παιδιά για τις τεράστιες δυνάμεις που διαθέτουν στον τομέα τις φαντασίας και λειτουργούν πια σε μια άλλη διάσταση. Ζωγραφίζουμε – αυτοσχεδιάζοντας και αυτοσχεδιάζουμε ζωγραφίζοντας.
Είναι άπειρα τα θετικά γνωρίσματα του αυτοσχεδιασμού. Θεωρώ σημαντικό να αναφέρω ότι οι γνώσεις για οποιαδήποτε θέματα, μέσα από τη διαδικασία του αυτοσχεδιασμού π.χ. ποίηση, θέατρο, κλπ. γίνονται βίωμα στο παιδί. Μέσα από τη δράση και τη φωνή ενεργοποιεί όχι μόνο το νοητικό του πεδίο αλλά όλη την προσωπικότητά του και διευρύνεται ο εσωτερικός κόσμος των παιδιών. Ο εσωτερικός κόσμος, οι ιδιαίτερες επιθυμίες, τα άγχη, τα ατελείωτα όνειρα, οι απύθμενες φαντασιώσεις τους, παύουν πια να είναι εγκλωβισμένες και βρίσκουν φανταστικές διεξόδους. Τα παιδιά επινοούν και παράλληλα ανακαλύπτουν. Και το σπουδαιότερο απ’ όλα αυτά είναι ότι τα παιδιά βρίσκουν πολλές ποικιλίες απόλαυσης, ενθουσιασμού, και χαράς, που ανανεώνουν και δικαιώνουν το είναι τους, και την ύπαρξή τους.
Οι δραστηριότητες λοιπόν των παιδιών συνοπτικά ακολουθούν την εξής σειρά:
1ον Τα παιδιά γίνονται γνώστες του θέματος.
2ον Διαλέγουν μόνα τους τα υλικά.
3ον Διαλέγουν τον τρόπο έκφρασης-τεχνική.
4ον Επιδιώκουν να βάζουν ατόφια την προσωπική τους σφραγίδα.
Το αποτέλεσμα; Τα σχέδια έχουν προχωρήσει σε νέα επίπεδα, έχουν γίνει πρωταγωνιστές και εγώ συντονίζω κύρια τις πρακτικές δουλειές και μόνο.
Τι θέματα δουλεύτηκαν και γιατί;
Για να είναι καθολική η συμμετοχή στις ομάδες, αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε, με θέματα που ήδη έχουν δουλευτεί και με άλλες τεχνικές αυτά τα δύο χρόνια. Ένα γκρουπ διάλεξε το εξώφυλλο ενός παραμυθιού, με τέμπερες.
Πρώτο συζητήθηκε το θέμα του εξώφυλλου του παραμυθιού. Κατόπιν όλοι έφτιαξαν από ένα προσχέδιο και στη συνέχεια διάλεξαν από τα 6 το καλύτερο. Μεταφέρουν το έργο στο καλό χαρτί με το μολύβι και αφού σιγουρευτούν ότι τους αρέσει, αρχίζουν να το ζωγραφίζουν, με διάφορα χρώματα. Η δική μου η επέμβαση γίνεται μόνο όταν με ρωτήσουν τη γνώμη μου και κύρια σε θέματα κάποιων ελλείψεων και γενικά πρακτικής φύσεως.
Άλλο γκρουπ διάλεξε να δουλέψει διακοσμητικό σχέδιο. Σε χαρτιά πρόχειρα κάνουν όλοι διάφορα προσχέδια και δεν επιλέγουν μόνο το καλύτερο, αλλά μπορεί να γίνει και ένωση δύο έργων σε ένα ή και τριών σε ένα. Αφού κατασταλάξουν τι θέλουν αποφασίζουν με τι υλικό θα δουλευτεί και ανάλογα με τις δυνάμεις τους, και ανάλογα με την ποιότητα του σχεδίου.
Άλλα γκρουπ διάλεξαν το κολλάζ με διάφορα υλικά. Ήδη από την Α΄ τάξη ξέρουν τις τεχνικές του κολλάζ και τη μαγεία του. Διαλέγουν το κολλάζ για να διαδηλώσουν τις αντιθέσεις τους με τα κακώς κείμενα της εποχής, που κύρια τη γενιά τους βλάπτουν. Θέματα που δουλεύτηκαν: Η μόλυνση του περιβάλλοντος, η νεολαία και οι τρόποι διασκέδασης, αντιδιαφήμιση, το ποδόσφαιρο στη ζωή των νέων, τα παιδιά της Αφρικής, κ.ά. Κάθε παιδί βρίσκει οτιδήποτε θα χρησίμευε για την κατασκευή του κολλάζ και αφού έρθουν στην ομάδα γίνεται με πολύ προσοχή το στήσιμο των υλικών σε μια πρόχειρη μακέτα για να τη δούμε. Αφού σιγουρευτούν ότι έχουν διαλέξει τα κατάλληλα υλικά (φωτογραφίες-κείμενα) τα κολλάνε καλά πάνω στο χαρτόνι. Και πάλι στο τέλος για να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στο νόημα της κάθε εικόνας, επεμβαίνουν και με το μαρκαδόρο ή την τέμπερα συμπληρωματικά.
Υπάρχουν και έργα που μετά από απόφαση του γκρουπ, δεν δουλεύτηκε το κολλάζ αλλά έγινε με μαρκαδόρο ή χρώμα, γιατί έτσι το ήθελαν.
Θα μπορούσα να μιλώ ώρες για τις εμπειρίες που αποκόμισα μετά από αυτή την προσπάθεια που έκανα για πρώτη φορά με τις ομάδες εργασίας. Απλά όμως θα περιοριστώ τελειώνοντας στις εξής επισημάνσεις.
Παίζει οπωσδήποτε ρόλο για την όλη εξέλιξη το ότι τα παιδιά αυτά έχοντας αποκτήσει για δύο συνεχή χρόνια τη θεωρητική και πρακτική κατάρτιση που χρειάζεται, ανταποκρίθηκαν με τον καλύτερο τους εαυτό, και τα αποτελέσματα ήταν θαυμάσια. Η μεγάλη οικειότητα μαζί μου από τη μια και η δημοκρατικότητα όλων μας, δημιούργησε ένα πλαίσιο όπου όλοι δούλεψαν με ίσους όρους. Έπαψε να ισχύει από τη μία τα ερίφια από την άλλη τα πρόβατα και όλοι ανάλογα με το επίπεδό τους και τη δυνατότητά τους συνέβαλαν στην κοινή προσπάθεια.
Κανένας δεν έχασε την ατομικότητά του, την αξία του στο μάθημα και όλοι μαζί είχαν ανεπανάληπτες εμπειρίες. Και μπορώ να πω πως βρήκαν το μάστορά τους και οι λουφαδόροι της τάξης αφού στην ομάδα έπρεπε να δίνουν λόγο για τις πράξεις τους. Πολλές φορές έγινε συζήτηση-κριτική σε άτομα που στην αρχή νόμιζαν ότι βρήκαν την καλή τους, ότι θα δουλεύουν οι άλλοι γι’ αυτούς, αργότερα όμως κατάλαβαν πολύ καλά τι σημαίνει όλη αυτή η εργασία που γίνονταν. Μ’ αυτόν τον τρόπο προσπαθήσαμε να εφαρμόσουμε στη πράξη τη μέθοδο εργασίας σε ομάδες. Η δουλειά μας όπως αντιλαμβάνεστε με τις αδυναμίες και τις ατέλειες που πιθανό παρουσίασε αποτελούσε ένα πρώτο πειραματισμό.
Πιστεύουμε πως με την υπάρχουσα εμπειρία και με το συνεχή προβληματισμό στη θεωρητική και πρακτική της μεθόδου αυτής τα αποτελέσματα στο μέλλον θα είναι αξιόλογα.
Απαραίτητη προϋπόθεση όμως είναι η προσπάθεια αυτή να πλαισιωθεί απ’ όσον δυνατό περισσότερους συναδέλφους. Κάτι τέτοιο ελπίζουμε και ευχόμαστε να συμβεί.
ΑΛΕΚΑ ΣΕΛΕΚΟΥ
20ο Γυμνάσιο Αθηνών
|
|
