|
Διδάσκοντας τα παιδιά να κατανοούν την καλλιτεχνική τους δουλειά |
|
|
|
26.09.08 |
|
Σελίδα 4 από 4
Αξιολογώντας την ολοκληρωμένη δουλειάΗ δημιουργικότητα που δραστηριοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της εργασίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εκτιμηθεί μετά την ολοκλήρωσή της.
Οι μαθητές πρέπει να μάθουν να κρίνουν τις δημιουργίες τους. Που οδήγησε η αρχική πρόθεση;
Στο έργο τους, ποιο σημείο είναι το σπουδαιότερο και θα έπρεπε να αναπτυχτεί σε επόμενη δουλειά, εντελώς απλά, πώς φαίνεται η δουλειά;
Οι μαθητές έχουν ανάγκη να σταθούν πέρα από το θέμα της δουλειάς τους για να απαντήσουν σε αυτές τις ερωτήσεις και γι’ αυτό πρέπει να αναπτύξουν καινούργιες δεξιότητες.
Πρέπει να μάθουν να παρατηρούν έτσι ώστε να μπορούν να περιγράφουν τις οπτικές ποιότητες της δουλειάς τους. Για να γίνει αυτό, πρέπει να αναπτύξουν θέματα που να τους βοηθήσουν να αναγνωρίσουν τα χαρακτηριστικά στοιχεία ενός έργου τέχνης. Πρέπει να αναπτύξουν την ικανότητα να συγκρίνουν και να αντιπαραθέτουν τα οπτικά στοιχεία ενός έργου και να βλέπουν ομοιότητες και διαφορές στις δουλειές.
Για να βοηθηθεί η αντίληψή τους, πρέπει να συγκρίνουν τις δουλειές τους με έργα άλλων καλλιτεχνών. Χρειάζονται να μπορούν να δουν εναλλακτικές λύσεις που είναι διαθέσιμες για το εκάστοτε πρόβλημα που τίθεται από την ίδια τη δουλειά.
Για να βοηθηθεί η αντίληψή τους, πρέπει να συγκρίνουν τις δουλειές τους με έργα άλλων καλλιτεχνών. Χρειάζονται να μπορούν να δουν εναλλακτικές λύσεις που είναι διαθέσιμες για το εκάστοτε πρόβλημα που τίθεται από την ίδια τη δουλειά. 
Οι μαθητές πρέπει να ξέρουν πως νοιώθουν για τις δουλειές τους και να αναγνωρίζουν τα επίπεδα, τους τόνους και τις προτιμήσεις που αντιπροσωπεύει το έργο τους.
Όταν ένας μαθητής έχει πασχίσει να εκφράσει μια ιδέα σε μία ή περισσότερες δουλειές, ένας καλός τρόπος να ανακεφαλαιώσουμε τα στοιχεία που συγκεντρώνουν την κεντρική του ιδέα, είναι να φτιάξουμε ένα έργο τελειωμένο ή περιληπτικό.
Η περιληπτική δουλειά είναι η πεμπτουσία της έρευνας του μαθητή. Μέσω αυτής ο μαθητής επιδεικνύει μαεστρία πάνω στο καλλιτεχνικό πρόβλημα που του τέθηκε.
Η πίεση που δημιουργήθηκε από την ανάγκη να ολοκληρωθεί αυτή η τελική δουλειά μπροστά στην τάξη τον αναγκάζει να συγκεντρώσει όλη του την εμπειρία και εμπιστοσύνη.
Σαν αποτέλεσμα δημιουργείται ένα έργο πιο στοιχειώδες, που δηλώνει τις ιδέες στην πιο απλή μορφή τους.
Η περιληπτική δουλειά, που μπορεί να θεωρηθεί σαν δώρο στο αρχικό έργο, γίνεται μοντέλο που αποκαλύπτει και το μήνυμα και την κατεύθυνση.
Αν οι μαθητές έχουν ανάγκη να συζητούν τα έργα τους, τότε χρειάζεται ένα ακροατήριο, κι αυτός είναι ο ρόλος που μπορεί να παίξει ο καθηγητής.
Ο καθηγητής καλλιτέχνης πρέπει να είναι το ακροατήριο των ονείρων και των ιδεών του μαθητή, για δύο λόγους: και να βοηθήσει να καταλάβει τι πέτυχε και να βοηθήσει ν’ ανθίσουν καινούργια θέματα.
Πρόσφατα εξέφρασα θαυμασμό για ένα έργο που είχε φτιάξει μία μαθήτρια, αλλά αυτή ένοιωθε μόνο απέχθεια και θυμό για τη ζωγραφική της. «Πάσχισα μέρες να το φτιάξω, αλλά δεν παρουσιάζει τις ιδέες που ήθελα να εκφράσω». Συνέχισε, λέγοντάς μου λεπτομερώς τι ακριβώς ήθελε να ζωγραφίσει. Ήταν δουλειά μου σαν καθηγητής, όχι να προσφέρω μια γνώση βασισμένη στις δικές μου εμπειρίες και οραματισμούς, αλλά να είμαι ένας καλός ακροατής. Κάνοντας αυτό, βοήθησα τη μαθήτρια να δει τις ιδέες της πιο καθαρά και να νοιώσει πιο μεγάλη εμπιστοσύνη στο να τις αναπτύξει.
Ο καθηγητής μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές όχι μόνο ακούγοντας αλλά και θέτοντας ερωτήσεις που διεγείρουν τη φαντασία.
Τέτοιες απαντήσεις ενθαρρύνουν τους μαθητές να εξερευνούν τις δουλειές τους ευχάριστα και δημιουργικά. Οι μαθητές μπορούν να αποθεματοποιήσουν ότι έχουν πετύχει σε μια συγκεκριμένη δουλειά ή να κοιτάξουν πέρα απ’ αυτήν. Η τακτική του ερωτηματολογίου συμπεριλαμβάνει τη χρήση ευχάριστων θεμάτων π.χ. ζητώντας από τους μαθητές να κάνουν πιστευτό ότι πετούνε πάνω από τα έργα τους, ή να μαζέψουν ένα καλάθι χρώματα από αυτό.
Ακόμη, ερωτήσεις που μοιάζουν αστείες μπορεί να είναι χρήσιμες και να δημιουργηθεί νέο κλίμα, ένα καινούργιο στοιχείο αναφοράς για να αξιολογηθεί η δουλειά. Π.χ. μπορούμε να ζητήσουμε από τους μαθητές να φανταστούν ότι έχουν ένα μαγικό ψαλίδι, που τους επιτρέπει να κόψουν ειδικά μέρη ενός έργου, αποκαλύπτοντας ειδικές ιδιότητες, ή μαγικά γυαλιά που συλλέγουν μόνον ορισμένες λεπτομέρειες ή χρώματα στο έργο.
Αν θα έπρεπε να διαφημίσετε τις μοναδικές ποιότητες του έργου σας σε μια αφίσα, τι θα έλεγε ο μεγάλος τίτλος;
Μέσω τέτοιων φανταστικών καταστάσεων, οι μαθητές μπορούν να αλλάξουν το έργο, να ζωγραφίσουν πληροφορίες από αυτό ή να αναπτύξουν ιδέες βασισμένες σ’ αυτά που τώρα βλέπουν σ’ αυτό.
Μολονότι οι συζητήσεις και οι ερωτήσεις του καθηγητή πάνω σ’ ένα έργο του μαθητή είναι χρήσιμες, τέτοιες δραστηριότητες πρέπει να μεθοδεύονται με προσοχή. Το να πει απλά ο καθηγητής στο μαθητή τι του αρέσει ή δεν του αρέσει σ’ ένα έργο, δεν του επιτρέπει να αναπτύξει την εμπιστοσύνη στον εαυτό του και την αντίληψή του.
Στόχος πρέπει πάντα να είναι να βοηθηθούν οι μαθητές να μάθουν να αξιολογούν τα έργα τους κι όχι να έχουν τους άλλους να τους προτείνουν τις τελικές κρίσεις.
Μετά από ένα πρόσφατο κονσέρτο Ισαάκ Στερν, η ηλικίας πέντε χρονών κόρη μου, στάθηκε στη σειρά για ένα αυτόγραφό του. Του έσφιξε το χέρι και με πεποίθηση του είπε «Γεια, είμαι η Ιλόνα και παίζω κι εγώ βιολί».
Οι μαθητές πρέπει να βλέπουν τους εαυτούς τους σαν καλλιτέχνες και να κοιτούν τους δασκάλους σαν συναδέλφους. Μπορούν να διδαχτούν από τις ίδιες τις δουλειές τους προσδίδοντάς τους αξίες όταν τις συγκρίνουν με τις δουλειές των άλλων καλλιτεχνών.
Το να είμαστε ικανοί να εκτιμάμε και να αξιολογούμε τις δουλειές καλλιτεχνών που προτιμάμε, μας βοηθά να μάθουμε να εκτιμούμε τη δική μας δουλειά.
GEORG SZEKELY, Art Education, September 1985, Volume 38, No 5
Μετάφραση: Όλγα Ζηρώ
|
