Θεωρείται ότι η Αξιολόγηση παίζει θετικό όλο στην ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας (τόσο του μαθητή όσο και του καθηγητή). Διαπιστώνει την ποιότητα των σπουδών.
Βοηθάει τον κάθε μαθητή στις ιδιαίτερες ανάγκες του και του δίνει αυτογνωσία, αρκεί να είναι δεμένη με την οργάνωση και την προώθηση του μαθήματος.
Στην πράξη όμως η Αξιολόγηση είναι δεμένη με τη μέτρηση και τις εξετάσεις.
Ψυχολογικά τι σημαίνουν οι εξετάσεις; Όλοι μας έχουμε προσωπική εμπειρία των σχολικών εξετάσεων. Οι εξετάσεις είναι ενάντια στην φύση του μαθήματος των καλλιτεχνικών. Επηρεάζουν αρνητικά τις σπουδές, γεμίζουν το μαθητή με άγχος και αγωνία. Εμποδίζουν την εμπέδωση της γνώσης (η μνήμη συγκρατεί κυρίως όσα συμβάντα είναι δεμένα με ευχάριστα συναισθήματα, αυτό το φαινόμενο ονομάζεται αισιοδοξία της ανάμνησης).
Καλλιεργούν την ταχύτητα σε βάρος της εμβάθυνσης, τη μνήμη σε βάρος της λογικής οργάνωσης.
Η επιλογή της γνώσης γίνεται με βάση τα S.O.S. θέματα (εάν ένα θέμα δεν είναι S.O.S. για τις εξετάσεις κανείς μαθητής δεν του δίνει σημασία). Προωθούν τη βαθμοθηρία, τη φιλοπρωτία, τον εγωισμό και την ανταγωνιστική διάθεση (μόνον ο πρώτος νοιώθει ικανοποίηση όλοι οι άλλοι νοιώθουν σ’ ένα βαθμό αποτυχημένοι και η ψυχολογία διδάσκει πως η αποτυχία ενισχύει την αποτυχία, η επιτυχία την επιτυχία.
Οι βαθμολογήσεις γενικότερα σαν αποτέλεσμα των αξιολογήσεων-εξετάσεων δίνουν πλασματικά δεδομένα. Δεν υπάρχουν μονάδες μέτρησης για την ποιότητα της προσωπικότητας ενός ατόμου. Ιδίως στην εφηβεία που βιογεννητικές και ψυχολογικές μεταβολές επιδρούν στη συμπεριφορά.
Άλλωστε και οι σχέσεις μας με τα παιδιά εμποδίζονται μέσα από τέτοιες διαδικασίες. Νοιώθουν ότι τους «κρίνουν» οι μεγάλοι. Αποκτάμε σχέση κριτή-κρινόμενου. Έτσι για τα παιδιά ο καθηγητής που βάζει καλούς βαθμούς είναι ο καλός καθηγητής, ο αυστηρός στην βαθμολογία είναι και κακός.
Ο καθηγητής Φράγκος υποστηρίζει ότι οι εξετάσεις είναι «σώμα ξένο και ένθετο στην αγωγή» και ότι μέσα από την επιλογή προωθούνται τα παιδιά ορισμένων κοινωνικών τάξεων πράγμα που αποδεικνύεται με τις στατιστικές κάθε χρόνο. Στο εκπαιδευτικό συνέδριο του Βόλου (1983) για την Αξιολόγηση του μαθητή στην εισήγηση Εξετάσεις και Κοινωνικές Επιλογές δόθηκε ο πιο κάτω πίνακας:
Οικογενειακό εισόδημα
Μέσος ορός βαθμών προαγωγής
μέχρι
100.000
14,2
100-200.000
14,6
200-300.000
15,0
300-400.000
15,5
άνω
των 400.000
15,8
Δηλαδή αύξηση του εισοδήματος σημαίνει καλύτερες συνθήκες ζωής, φροντιστήρια, πλουσιότερο λεξιλόγιο και τελικά καλύτεροι βαθμοί στο σχολείο. Εδώ να λάβουμε υπ’ όψη μας ότι γενικά οι «καλοί» μαθητές είναι «καλοί» και στο μάθημα των καλλιτεχνικών. Έτσι μέσα από τους βαθμούς διαστρωματώνεται η νεολαία με αποτέλεσμα να οδηγηθεί αργότερα στην αποδοχή των κοινωνικών διαχωρισμών σε τάξεις.
Ο ELIOT EISNER τόνισε πρόπερσι στην ομιλία του στην Πάντειο πως η εκπαίδευση είναι μια πολιτική δραστηριότητα. Πρέπει να βάζουμε το ερώτημα τι σχολείο θέλουμε; Σχολείο προόδου ή Σχολείο συντήρησης; Τι άνθρωπο θέλουμε να διαπαιδαγωγήσουμε; Άνθρωπο υπάκουο, τεχνοκράτη, ή άνθρωπο ανήσυχο δημιουργικό, αμφισβητία και κυρίως ευτυχισμένο; Οι εξετάσεις όπως είπαμε εξυπηρετούν ορισμένες οικονομικοκοινωνικές συνθήκες. Ο στόχος της Αμερικάνικης εκπαίδευσης είναι ένα άλλο είδος ανθρώπου. Άλλωστε μέσα στα αμερικάνικα προγράμματα των περισσότερων πολιτειών για την Εκπαίδευση Τέχνης βλέπουμε να προσανατολίζονται στις Εφαρμοσμένες Τέχνες. (Διακόσμηση, Ντιζάιν, Σχέδιο Μόδας).
Εμείς εδώ υποτίθεται πως σαν προοδευτικοί καθηγητές έχουμε άλλους στόχους και τα προγράμματά μας πρέπει να τους υπηρετούν.
Ας καταλήξουμε με το γνωστό: προτάσεις προς κάθε υπεύθυνο.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
— Αντικατάσταση της 20βαθμης κλίμακας στο μάθημά μας με μικρές εκθέσεις σχόλια (όπως κάνουν οι φιλόλογοι στην έκθεση). — Τα διαγνωστικά τεστ που κάνουμε, να τα αποχωρίζουμε πλήρως από την βαθμολόγηση και αυτό να το γνωρίζουν και οι μαθητές. — Να προωθούμε ομαδικές εργασίες. Έτσι δεν υπάρχει ατομική βαθμολόγηση και προωθούμε τη συνεργατικότητα. — Να καταργήσουμε πλήρως την απόρριψη. — Να μαθαίνουμε στους μαθητές να κάνουν οι ίδιοι κριτική αξιολόγηση. — Να αποδυναμώσουμε συστηματικά το ρόλο των εξετάσεων στο μάθημα των καλλιτεχνικών με παράλληλη βελτίωση προγραμμάτων και συνθηκών μάθησης.
Οι μαθητές πρέπει να μάθουν να εργάζονται όχι για τους βαθμούς αλλά για το «μεράκι της έρευνας και τη χαρά της ανακάλυψης».
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
— BLOOM HASTINGS AND MADAUS. Handbook of fromative and Summative Evaluation of student Learning, McGraw Hill New York 1971 — BLOOM B.S. Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals Handbook 1 Cognitive domain New York: McKay 1956. — D’Amico, V. Creative teaching in art Scranton International Textbook 1953. — Dunkel H.B. General education in the humanities Washington D.C. American Connsilon Education. Hubbard G. Art in the high school. Belmont Calif. Wadsworth 1967. — Lowenfeld V. creative and mental growth New York Macmillan 1959. — Pepper S. The Basis of criticism in the arts Cambridge Mass. Harvard University Press ’45. — Trismen D.A. Evaluation of the Education through Vision curriculum phase I. Princeton N.J. U.S. Office of Education. Bureau of Research, 1968. — Wilson B.G. An experimental study designed to alter fifth and sixth grade students perception of paintings studies in Art Education 1966 8(1). — E. STONES. Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Ψυχολογία εκδόσεις Γρηγόρη Αθήνα 1978. — ΟΛΜΕ Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό συνέδριο θέμα: αξιολόγηση του μαθητή. Βόλος 1983 εκδόσεις ΟΛΜΕ. — Ε.Π. Παπανούτσου Ψυχολογία, εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα 1972. ΧΡ. ΦΡΑΓΚΟΥ. Η επίδραση του τρόπου εξέτασης στην επίδοση των μαθητών Ιωάννινα 1973. — Θ. Μυλωνά. «Η αναπαραγωγή των κοινωνικών τάξεων μέσα από τους σχολικούς μηχανισμούς», εκδόσεις Γρηγόρη, 1972. — Φ.Κ. Βώρου. Τι σημαίνει αξιολόγηση, περιοδικό Νέα Πορεία, τ. 13. — Neil S.A. Θεωρία και πράξη της Αντιαυταρχικής εκπαίδευσης.
