Μετατρέψτε τις δικές σας καλλιτεχνικές εμπειρίες σε προβλήματα που
περιμένουν λύσεις, προσκαλώντας κάθε μαθητή να δώσει λύση ή μια
προσωπική άποψη, μέσα από διδακτικές οικείες προς αυτόν εμπειρίες.
Οι οπτικές τέχνες θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνονται στο αναλυτικό πρόγραμμα όλων των μαθημάτων, αντί να είναι ξεχωριστές από άποψη χρόνου και περιεχομένου από τα άλλα μαθήματα.
 Αυτές οι τέχνες μπορούν να προσφέρουν ζωτικής σημασίας βοήθεια στην εκπαίδευση, όχι απλώς για να εμπλουτίσουν τις γνώσεις, μα και για να προσφέρουν μιαν όχι με λέξεις, αλλά διανοητική, διάπλατη προσέγγιση στη γνώση και στην έκφραση. Και πάνω από όλα οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες διεγείρουν τη διάθεση για μάθηση σε όλους τους μαθητές.
Μέχρι τώρα η εκπαίδευση χρησιμοποιεί μια προσέγγιση στη μάθηση από τα έξω προς τα μέσα: τροφοδοτεί τους μαθητές με γεγονότα και μετά απαιτεί από αυτούς να απομνημονεύσουν, να οργανώσουν και να τα επιστρέψουν μέσω εξετάσεων και τεστ. Οι οπτικές τέχνες παρέχουν μια πολυπόθητη ισορροπία σ’ αυτό το είδος διδασκαλίας - προσφέρουν έναν τρόπο στους δασκάλους να κεντρίσουν το δυναμικό που υπάρχει μέσα σε κάθε μαθητή και να δραστηριοποιήσουν τις δυνάμεις εκείνες που οδήγησαν τους μακρινούς προγόνους μας να αναρωτηθούν, να ερευνήσουν, να πειραματισθούν, να φανταστούν, να συσχετίσουν και να απολαύσουν τη μάθηση. Προσφέρουν μια από μέσα προσέγγιση στη μάθηση, μια προσέγγιση που περιλαμβάνει όλες τις εκπαιδευτικές εμπειρίες των μαθητών.
 Αυτός ο τρόπος δε σκορπίζει την καλλιτεχνική εμπειρία, αλλά την ενδυναμώνει. Η τέχνη συνθέτει το περιεχόμενό της από όλα τα στοιχεία της ζωής, έτσι γιατί να μην πλησιάσουμε τις πλούσιες εικόνες των μαθηματικών, της φυσικής, των κοινωνικών επιστημών –όλες τις περιοχές των μαθημάτων– για να εμπλουτίσουμε τις πηγές από τις οποίες οι μαθητές μπορούν να ζωγραφίσουν, εκφράζοντας τις ιδέες τους; Όλες οι γνώσεις συσχετίζονται. Αλλά με τον τεμαχισμό, με το σύστημα των «ειδικοτήτων» που υπάρχει στα σχολεία, ελάχιστοι καθηγητές υπενθυμίζουν στους μαθητές, ότι ο κύκλος, παραδείγματος χάριν, είναι μια μαθηματική αλλά και συμβολική, και λειτουργική και πανέμορφη φόρμα. Ότι το επαναλαμβανόμενο μοτίβο πάνω στην μπλούζα τους βρίσκεται και στα παράθυρα των υψηλών κτιρίων και στους πίνακες του πολλαπλασιασμού που πασχίζουν να απομνημονεύσουν. Μέσω των τεχνών αυτές τις σχέσεις μπορούν να τις δουν, να τις εκφράσουν και τελικά να τις απολαύσουν. Οι τέχνες τότε γίνονται τρόποι ανάπτυξης της μεταφορικής σκέψης, ενθάρρυνσης της έρευνας, της ανακάλυψης, της σύγκρισης, της εφεύρεσης, της ολοκληρωμένης σκέψης - της φρέσκιας σκέψης. Αν αρχίσετε να διδάσκετε μέσα από πρακτικές εφαρμογές, αρκετά παιδιά θα δυσκολευτούν να δημιουργήσουν ή τουλάχιστον έτσι θα νοιώσουν.
Σε όλα τα όντα υπάρχει η δύναμη της επιδεξιότητας που είναι ταυτόχρονα ενστικτώδης και φυσική - σκεφτείτε τους ιστούς της αράχνης και τις φωλιές των πουλιών - όμως μόνο οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν συλλογισμούς και να ανακαλύπτουν καινούρια πράγματα μέσα από τις εμπειρίες τους. Μετατρέψτε τις καλλιτεχνικές σας εμπειρίες σε προβλήματα που περιμένουν λύσεις, προσκαλώντας κάθε παιδί να δώσει την προσωπική του άποψη, το προσωπικό όραμα που σχηματίζει, μαθαίνοντας μέσα από την πράξη όπως είναι φυσικό να συμβαίνει σ’ αυτήν την ηλικία.
Τρόποι εκμάθησης
Τα παιδιά κατ' αρχήν μαθαίνουν εμπειρικά μέσω των αισθήσεων.
Η εμπειρική αυτή μάθηση εξελίσσεται με την ανακάλυψη. Το παιδί ερευνά, δοκιμάζει, ικανοποιείται και μεγαλώνει φυσιολογικά αναπτύσσοντας συλλογισμούς, βάζοντας τάξη στη φαντασία και τη λογική του για την απόκτηση περισσότερων –πρακτικών ή μεταφορικών– γνώσεων. Σ’ αυτήν τη μεταβατική περίοδο που το παιδί περνά από την αίσθηση στη λογική, οι δάσκαλοι μπορούν να επιδράσουν θετικά ή αρνητικά, καλλιεργώντας ή διακόπτοντας την «Καθολικότητα» που έχει η παιδική γνώση.
Ακόμα και οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν αυτή τη φυσιολογική ανάπτυξη των παιδιών τους.
Συχνά, απαιτητικοί γονείς, που έχουν έξυπνα παιδιά, τα προγραμματίζουν προς την «επιτυχία» –την ορθολογιστική δηλαδή μάθηση– με αποτέλεσμα να τα κάνουν να χάσουν τον αυθορμητισμό και τη φαντασία τους.
Έτσι είναι ανάγκη να δημιουργηθεί ένα κλίμα οπτικής συνειδητότητας-εγρήγορσης σε κάθε τάξη, είτε αυτή είναι στο Δημοτικό, είτε στο Γυμνάσιο, την ώρα της φυσικής ή των καλλιτεχνικών. Το να βλέπουμε από μέσα προς τα έξω σημαίνει αναγνώριση αντικειμένων– δέντρα, σπίτια, βράχια, βατράχια, σύννεφα –και απελευθέρωση των σχημάτων τους, της επιφάνειάς τους, της υφής, του χρώματος, της μυρωδιάς, του ήχου τους, όλα με όλες τις αισθήσεις. Η οπτική του όλου ενοποιεί τη γνώση.
School Arts February 1986
Jean Morman Unsworth
Μετάφραση: Όλγα Ζηρώ
Ζωγράφος - εκπαιδευτικός.
|
