|
23.02.09 |
Το χρώμα εκφράζει τα συναισθήματά μας. Οι αισθητικές ιδιότητες και οι δυνατότητες επικοινωνίας ενός έργου τέχνης μπορούν να αλλάξουν καθοριστικά, αν αλλάξουν και ποικίλλουν τα χρώματά του.
Φανταστείτε για παράδειγμα την Γκουέρνικα του Πικάσο φτιαγμένη με μαλακές σκιές παστέλ, αντί του δραματικού μαύρου, άσπρου και γκρι. Ή τους ιμπρεσιονιστικούς πίνακες του Μονέ, με τους υδάτινους κρίνους να έχουν γίνει με έντονα βασικά χρώματα. Τα αποτελέσματα θα ήσαν εντελώς διάφορα από εκείνα τα συναισθήματα που ο Πικάσο και ο Μονέ επέλεξαν να μεταδώσουν.
 Έτσι, όπως οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν ένα χρώμα σαν βασικό στοιχείο της διαδικασίας μετάδοσης ενός οπτικού μηνύματος, οι συγγραφείς χρησιμοποιούν συγκεκριμένες λέξεις για να μεταβιβάσουν κάποιο συναίσθημα, για να δραματικοποιήσουν ένα γεγονός ή για να προκαλέσουν έντονες αντιδράσεις. Αυτές οι λέξεις, στην ουσία, «χρωματίζουν» τη γλώσσα. Η χρήση του χρώματος σαν μέσο έκφρασης μπορεί να αναπτύξει τις γνώσεις των μαθητών και προς τις δύο κατευθύνσεις. Όπως η τέχνη έτσι και η γλώσσα –η γραμματική– έχουν κανόνες με ιδιαίτερες δομές. Η σύγκριση των δομικών στοιχείων αυτών των κανόνων μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές να κατανοήσουν καλύτερα και τις δύο. Στο πρόγραμμά μας «Γραμματική και Μοντέρνα Τέχνη», ζητάμε από τους μαθητές να παρατηρήσουν, να ζωγραφίσουν και να εξηγήσουν με παραδείγματα ορισμένα στοιχεία της οπτικής σύνθεσης, όπως είναι η γραμμή, το χρώμα, η υφή, το σχήμα και η προοπτική. Κάθε μαθητής συσχετίζει αυτά τα οπτικά στοιχεία με μέρη του λόγου, τη δομή των προτάσεων, τη χρήση των παραγράφων και των εννοιών, όπως π.χ. το χρώμα μπορεί να συγκριθεί με τη λειτουργία ενός επιθέτου. Ένα ζωγραφικό έργο μπορεί να εμπνεύσει μια πραγματεία. Η ανάπτυξη της «οπτικής γλώσσας» και η χρήση του γραπτού λόγου ήταν τα αντικείμενα των εργασιών των παιδιών.
Μια ενότητα στο πρόγραμμα βασιζόταν στο χρώμα. Το πρώτο μάθημα στην ενότητα είχε να κάνει με τις τεχνικές ιδιότητες του χρώματος, την κατάταξη των χρωμάτων στο χρωματικό κύκλο και την έμφαση που επιτυγχάνεται με τη χρήση των συμπληρωματικών, των αντίθετων, των ψυχρών και των θερμών χρωμάτων. Οι μαθητές ζωγράφισαν τοπία διαλέγοντας συμπληρωματικά, θερμά ή ψυχρά χρώματα, για να δώσουν έμφαση στην ψευδαίσθηση του βάθους.
Σε άλλο μάθημα, οι μαθητές διάβασαν μια σύντομη ιστορία και ζωγράφισαν μια εικόνα εμπνευσμένη από αυτήν, χρησιμοποιώντας το χρώμα για να δείξουν το χαρακτήρα του συμβάντος που απεικόνιζαν. Άλλο μάθημα είχε σαν επίκεντρο τη μελέτη και την κατασκευή μασκών, δίνοντας έμφαση στην ικανότητα του χρώματος να προκαλέσει θυμό ή γαλήνη-ηρεμία, καθώς και στα αποτελέσματά του μέσω της ισορροπίας και της συμμετρίας. Μετά από κάθε μάθημα οι μαθητές έπρεπε να γράψουν για τα έργα τους, να εξηγήσουν τα αποτελέσματα του χρώματος που είχαν επιλέξει και να αναγνωρίσουν ένα γραμματικό στοιχείο που τους δόθηκε, π.χ. ένα επίθετο ή επίρρημα. Οι μαθητές διάβασαν και συζήτησαν το ποίημα του Άγγλου ποιητή Γουίλλιαμ Μπλαίηκ (1757-1827) «Η ΤΙΓΡΙΣ» και ανέλυσαν το ποίημα με «χρωματιστές λέξεις» –επίθετα και επιρρήματα– και αντιλήφθηκαν πως η χρήση τους άλλαζε τη μορφή μιας πρότασης και το νόημα. Κατόπιν, μετά από ανάλυση των λέξεων του ποιήματος, της δομής του, της ρίμας του και του «τόνου» του, οι μαθητές έπρεπε να αναπτύξουν τη δική τους οπτική και συγκινησιακή εικόνα της τίγρης.
Ποικίλες φωτογραφίες τίγρεων δείχτηκαν στους μαθητές. Έπειτα ζητήθηκε από τα παιδιά να ζωγραφίσουν τη δική τους εκδοχή για την τίγρη του Μπλαίηκ και να γεμίσουν την εικόνα με χρώμα. Στο πίσω μέρος της ζωγραφιάς έπρεπε να περιγράψουν την τίγρη, χρησιμοποιώντας επιρρήματα και επίθετα.
Το ακόλουθο ποίημα γράφτηκε από μαθητή:
Οι τίγρεις είναι μοχθηρές
Οι τίγρεις είναι θηριώδεις
Οι τίγρεις είναι ευλύγιστες
Οι τίγρεις είναι φαύλες.
Σχετίζοντας τη γραμματική της γλώσσας και την τέχνη, οι μαθητές κέρδισαν γνώσεις και για τους δύο κλάδους μέσω μιας συναρπαστικής και επιμορφωτικής εμπειρίας.
Susan P. Rapp and Joan Howard
School Arts February 1986
Μετάφραση: Όλγα Ζηρώ
Ζωγράφος - εκπαιδευτικός.
|
