|
Το εργαστήρι είναι θεμέλιο της εικαστικής σκέψης - Η αντίθετη άποψη στις προτάσεις της ΑΣΚΤ |
|
|
|
26.02.09 |
|
Σελίδα 1 από 4
Στο διάστημα των 15 χρόνων που δίδαξα στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών,
το ζήτημα της εκπαίδευσης των καθηγητών καλλιτεχνικών μαθημάτων
συζητήθηκε πολλές φορές. Δεν είναι ένα θέμα που ανακύπτει τώρα για
πρώτη φορά· μπορεί να είναι καινούργιο το σκεπτικό με το οποίο
παρουσιάζεται σήμερα, οι προτάσεις όμως και το διαρθρωτικό σχήμα είναι
παλιά.
Στα χρόνια της δικτατορίας, ο τότε «Υπουργός» Παιδείας, ασκώντας έντονες πιέσεις στο Σύλλογο των καθηγητών της Σχολής, προσπάθησε να επιβάλει τη δημιουργία τμήματος που θα «έβγαζε» καθηγητές καλλιτεχνικών μαθημάτων για τη Μ.Ε., με τρία χρόνια θεωρητική και δύο χρόνια καλλιτεχνική κατάρτιση «για την απόκτηση απαραιτήτων γνώσεων τέχνης». Τότε, σύσσωμος ο σύλλογος των καθηγητών αρνήθηκε να υποχωρήσει στις πιέσεις με επικεφαλής τον Παντελή Πρεβελάκη, που παρ’ ότι θεωρητικός, κατανοούσε τις σοβαρές συνέπειες για την καλλιτεχνική παιδεία γενικότερα από την υποβάθμιση των καλλιτεχνικών σπουδών και από τη μαζική αυτή εισβολή στη Μ. Ε. ανθρώπων ξένων προς το πνεύμα και τη λειτουργία της τέχνης.
 Από πολύ παλιά - και από τα τέλη του περασμένου αιώνα με εξαιρετική σαφήνεια και καθαρότητα – οι καλλιτέχνες με συνειδητές προσπάθειες, με διακηρύξεις και μανιφέστα, προσπάθησαν να καταδείξουν ότι οι νόμοι που διέπουν την καλλιτεχνική δημιουργία είναι κοινοί για όλες τις μορφές της- ότι δηλαδή υπάρχει αδιάρρηκτη ενότητα ανάμεσα στα διάφορα είδη των τεχνών παρά τη φαινομενική τους ανεξαρτησία.
Σαν παράδειγμα θα μπορούσα να αναφέρω τις προσπάθειες εφαρμογής των χρωματικών κανόνων στη μουσική σύνθεση από τους μουσικούς του αιώνα μας Γιόζεφ Ματθίας Χάουερ και Άρνολντ Σαίνμπεργκ, τη σύνθεση του πίνακα από πλήθος εικαστικών καλλιτεχνών σ’ όλες τις εποχές, βάσει μουσικών συγχορδιών και συνθέσεων, αρχίζοντας από τους σύγχρονους Ίττεν, Βαντογκέρλοο, Σεβερίνι, Καντίνσκυ, Κλέε, μέχρι τους αναγεννησιακούς Αλμπέρτι και Μπρουνελέσκι. Ακόμη, είναι γνωστοί οι πρωτοποριακοί πειραματισμοί στη Σχολή Μπαουχάουζ, εισαγωγής της θεωρίας του χρώματος και του σχήματος στην τέχνη του χορού από το ζωγράφο, γλύπτη και χορογράφο Όσκαρ Σλέμμερ, η εφαρμογή των κανόνων της μέτρησης στις μουσικές συνθέσεις του Μπέλλα Μπάρτοκ και η δεσποτική παρουσία τους στις τέχνες του λόγου από την αρχαία αιγυπτιακή και ελληνική ποίηση μέχρι τον Πόε ή τον Ελύτη. (Είναι γνωστή η συνάντηση του Καβάφη με τον Καζαντζάκη και τον Άγγλο ποιητή Έλιοτ με θέμα τους μετρικούς κανόνες που διέπουν την ποίηση).
 Έτσι, μετά από έναν ολόκληρο αιώνα συνειδητών προσπαθειών των καλλιτεχνών για την προβολή στο κοινό μιας καθολικής, συνθετικής εικόνας της τέχνης, δεν μπορούμε να υποστηρίζουμε στα σοβαρά ότι μας διέπει νέα αντίληψη και στο όνομα του εκσυγχρονισμού να κάνουμε βήματα προς τα πίσω, ορθώνοντας διαχωριστικά τείχη ανάμεσα σε ομοειδή γνωστικά αντικείμενα, στενεύοντας και εξειδικεύοντας τα πλαίσια της καλλιτεχνικής γνώσης, σήμερα ακριβώς που το πλάτεμά της θα’ πρεπε να είναι το κύριο μέλημά μας.
Να στεγανοποιούμε μέσα στον ίδιο τον εικαστικό χώρο τα διάφορα παρακλάδια του, αντιπαραθέτοντας στο αίτημα των καλλιτεχνών για αναβάθμιση των σπουδών και διεύρυνση των οριζόντων, τη στείρα εξειδίκευση με το πρόσχημα της τεχνολογικής και οικονομικής ανάπτυξης. Η σωστά προσανατολισμένη καλλιτεχνική παιδεία κατά κανένα τρόπο δεν αντιμάχεται την «αυτοδύναμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας» ή την «προαγωγή της νεοελληνικής τέχνης». Η μοναδική δικαιολογία για τέτοιες προτάσεις και σκέψεις είναι η ΑΓΝΟΙΑ.
|
