Στοιχειώδεις γνώσεις γραμμικού σχεδίου - Ένωση Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων

Μετά τη γεωμετρική σχεδίαση με την οποία μπορούμε να πετύχουμε ακρίβεια στην εκτέλεση, ακολουθεί το δεύτερο στάδιο στο σχέδιο, η προβολική σχεδίαση, με την οποία μπορούμε να δώσουμε με ακρίβεια την περιγραφή του σχήματος, τις διαστάσεις και τις λεπτομέρειές του.

Αν υποθέσουμε ότι ένα διαφανές επίπεδο είναι δυνατό να τοποθετηθεί μεταξύ του αντικειμένου και του σταθερού σημείου του ματιού ενός παρατηρητή, η διασταύρωση του επιπέδου αυτού με τις ακτίνες που σχηματίζονται από τις γραμμές κατεύθυνσης του ματιού προς όλα τα σημεία του αντικειμένου, θα μας δώσει μια εικόνα πάνω σε αυτό, η οποία θα είναι πραγματικά η ίδια με την εικόνα που σχηματίστηκε στο μάτι του παρατηρητή. Το σχέδιο που γίνεται με βάση αυτήν την αρχή είναι το προοπτικό σχέδιο (γραμμική προοπτική). Χρησιμοποιείται από τους καλλιτέχνες και τους τεχνικούς εκεί που η εικονογραφική παράσταση είναι μεγαλύτερης σπουδαιότητας από τα χαρακτηριστικά της κατασκευής του αντικειμένου. Αλλά αν ο παρατηρητής φανταστεί τον εαυτό του να απομακρύνεται από το σταθερό σημείο, ώσπου να φτάσει θεωρητικά σε μια άπειρη απόσταση, οι ακτίνες που σχηματίζονται από τις γραμμές κατεύθυνσης του ματιού προς το αντικείμενο θα μεγαλώνουν συνεχώς, ώσπου τελικά γίνουν άπειρες στο μήκος, παράλληλες δε μεταξύ τους και κάθετες προς το επίπεδο της εικόνας.

Η εικόνα που σχηματίζεται στο επίπεδο αυτό δεν είναι πια προοπτική, αλλά προβολική. Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι η εικόνα βρέθηκε με την προέκταση των καθέτων από όλα τα σημεία του αντικειμένου προς το επίπεδο.

Η εικόνα αυτή της προβολής σ’ ένα μετωπικό επίπεδο θα μας δώσει το σχήμα του αντικειμένου, όταν αυτό παρατηρείται από μπροστά, αλλά δεν θα μας δώσει το σχήμα ή την απόσταση από τα μπροστά προς τα πίσω. Γι’ αυτό απαιτούνται για την περιγραφή του αντικειμένου περισσότερες από μία προβολές. Έτσι, αν τοποθετήσουμε κι άλλο διαφανές επίπεδο πάνω από το αντικείμενο οριζόντια, η προβολή στο επίπεδο αυτό που θα βρεθεί με τον ίδιο τρόπο θα μας δώσει την εικόνα του αντικειμένου σαν να το παρατηρούσαμε από πάνω και θα μας δείξει την απόσταση από μπροστά προς τα πίσω. Αν αυτό το επίπεδο το στρέψουμε προς τα πάνω θα συμπέσει με το κάθετο και έτσι οι δύο όψεις του αντικειμένου θα βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Και αν τρίτο επίπεδο τοποθετηθεί κατακόρυφα, κάθετα προς τα άλλα δύο, θα προβληθεί σ’ αυτό μία τρίτη όψη που θα μας δείξει το σχήμα του αντικειμένου όπως είναι όταν το παρατηρούμε από τα πλάγια και την απόσταση από τη βάση προς την κορυφή και από μπροστά προς τα πίσω. Έτσι, αν αυτά τα επίπεδα τα φανταστούμε να περιστρέφονται προς το μετωπικό, θα μας δώσουν σε μία επιφάνεια το τρισδιάστατο σχήμα του αντικειμένου. Η μέθοδος αυτή ονομάζεται ορθογραφική ή ορθή προβολή. Τα διαφανή επίπεδα ονομάζονται προβολικά και οι κάθετες προς αυτά γραμμές προβολικές γραμμές.

Λέμε, λοιπόν, ότι ορθογραφική προβολή είναι η μέθοδος της παράστασης του ακριβούς σχήματος του αντικειμένου σε δύο ή περισσότερες όψεις σε επίπεδα με την προέκταση καθέτων από το αντικείμενο προς τα επίπεδα. Κάθε μία από τις όψεις αυτές δείχνει το σχήμα του αντικειμένου από μία διαφορετική πλευρά και τις δύο από τις τρεις διαστάσεις του. Το σύνολο των όψεων μας δίνει την πλήρη περιγραφή του αντικειμένου.

Οι τρεις διαστάσεις

Όλα τα υλικά αντικείμενα, από τα μικρότερα ως τα πιο μεγάλα και περίπλοκα, καθορίζονται με τις τρεις διαστάσεις, το ύψος, το βάθος και το πλάτος.

Ύψος είναι η διαφορά της ανύψωσης μεταξύ δύο οποιονδήποτε σημείων, που μετρούνται ως κάθετη απόσταση μεταξύ δύο οριζοντίων επιπέδων, τα οποία περιέχουν τα σημεία αυτά. Το ύψος μετριέται κάθετα και δεν έχει σχέση με το σχήμα του αντικειμένου.

Πλάτος είναι η απόσταση η από τα αριστερά προς τα δεξιά δύο οποιονδήποτε σημείων και μετριέται ως κάθετη απόσταση μεταξύ ενός ζεύγους πλαγίων επιπέδων που περιέχουν τα σημεία αυτά.

Βάθος είναι η απόσταση από μπροστά προς τα πίσω μεταξύ δύο οποιονδήποτε σημείων και μετριέται ως κάθετη απόσταση μεταξύ δύο μετωπικών επιπέδων που περιέχουν τα σημεία. Το βάθος που χωρίζει το μπροστά από το πίσω μέρος του αντικειμένου αποτελεί την κάθετη απόσταση μεταξύ των δύο επιπέδων. Οποιοδήποτε σημείο μπορεί να τοποθετηθεί στο διάστημα, αρκεί να δίνεται το ύψος, το πλάτος και το βάθος.

Ασκήσεις για το γραμμικό σχέδιο

1) ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ: Με βάση απλές γεωμετρικές ασκήσεις σχεδίαση-σύνθεση διακοσμητικών (και χριστουγεννιάτικων). Σχέδια παραλληλικά (με σχεδιαστική γωνία). Σχέδια αξονικά.

2) ΠΡΟΒΟΛΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ: Προβολές γεωμετρικών στερεών και κατόψεων τουλάχιστον σε δύο όψεις, δηλ. ξεκινώντας από την κάτοψη, προβάλλουμε την πρόσοψη και μια από τις πλάγιες όψεις.

3) ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ: Άσκηση εσωτερικού ή εξωτερικού χώρου όταν η κάτοψη είναι: α) τετράγωνη, β) παραλληλόγραμμη με τη μεγάλη πλευρά παράλληλη με τη γραμμή εδάφους, γ) όταν, η μικρή πλευρά είναι παράλληλη με τη γραμμή εδάφους. Όλα υπό κλίμακα.

Ακολουθεί στο προοπτικό χρώμα, ή φιγούρες και αντικείμενα με κολλάζ.

<<Προηγούμενο - Επόμενο

[ Πίσω ]