|
Ο παιδαγωγικός χαρακτήρας της τέχνης και η θέση της στην εκπαίδευση σήμερα |
|
|
|
28.02.09 |
|
Σελίδα 1 από 3
Το παρακάνω κείμενο αποτελεί εισήγηση την οποία έκανε η Άννα Μοσχονά-Καλαμάρα ως εκπρόσωπος της Ένωσης Καθηγητών Καλλιτεχνικών Μαθημάτων την 23-10-86 στη συνάντηση που διοργάνωσε η Β’ ΕΛΜΕ ΑΘΗΝΩΝ στο Πνευματικό Κέντρο Αθήνας με θέματα:
α) Γλώσσα και εκπαίδευση,
β) Προβλήματα του μαθήματος της ιστορίας στη Γενική Εκπαίδευση,
γ) Η αισθητική αγωγή στην εκπαίδευση.
– Ο παιδαγωγικός χαρακτήρας της τέχνης και οι στόχοι της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης.
– Η τέχνη παράγοντας εναρμόνισης του νέου ανθρώπου με το φυσικό και κοινωνικό του περίγυρο.
– Η συμβολή της τέχνης στη διαμόρφωση ισορροπημένης προσωπικότητας.
– Η παρεχόμενη σήμερα καλλιτεχνική παιδεία. Διαπιστώσεις.
– Προτάσεις.
– Αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι τα τελευταία χρόνια –κάτω από την πίεση των ορατών πια αποτελεσμάτων της έλλειψης καλλιτεχνικής παιδείας– που μας κυκλώνουν απειλητικά, είτε με την καταθλιπτική και τερατόμορφη ανάπτυξη των πόλεων είτε με τη βάναυση κακοποίηση του φυσικού μας περιβάλλοντος, όλο και περισσότεροι άνθρωποι φαίνεται να ευαισθητοποιούνται απέναντι στο ζήτημα της καλλιτεχνικής παιδείας, και, σε θεωρητικό τουλάχιστον επίπεδο, να αντιλαμβάνονται τη σημασία της, κυρίως μέσα από τις άμεσες και πρακτικές συνέπειες που παρουσιάζει η έλλειψή της στην καθημερινή μας ζωή.
Και λέω «σε θεωρητικό τουλάχιστον επίπεδο», γιατί μόλις τεθεί το ζήτημα της ιεράρχησης των κοινωνικών αναγκών και της λήψης συγκεκριμένων μέτρων από την Πολιτεία, μέτρων που μακροπρόθεσμα θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην αναγέννηση των αισθητικών αξιών, τότε, οι «πνευματικές ανάγκες» και «οι πολιτιστικές αξίες» παραμερίζονται και υποκύπτουν στην πρακτική πλευρά της ζωής.
Παρ’ όλο που κανένας σοβαρός άνθρωπος δεν θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι η «οικονομική ανάπτυξη» ή η «τεχνολογική εξέλιξη» μιας χώρας βρίσκονται από τη φύση τους σε αντιπαράθεση με τη σωστή και σε βάθος καλλιέργεια και παιδεία, παραμένει όμως αναντίρρητο γεγονός ότι στην πατρίδα μας, υπακούοντας σε τέτοιου είδους πλαστές προτεραιότητες, η τέχνη έχει στην ουσία εξοβελισθεί από το εκπαιδευτικό μας σύστημα σήμερα.
– Ο Λουκιανός, το 2ο μ.Χ. αιώνα, διαγράφοντας την έκταση και το εύρος που κάλυπτε η τέχνη με όλες τις μορφές της, μας παρέχει ταυτόχρονα και το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτυσσόταν η κλασική παιδεία.
«Η τέχνη δεν είναι μια δραστηριότητα στην οποία μπορεί κανείς να επιδοθεί εύκολα, αλλά αποτελεί την τελική κατάκτηση ολόπλευρης εκπαίδευσης, όχι μόνο στη μουσική, αλλά και στην επιστήμη του μέτρου και του ρυθμού και κυρίως στη φιλοσοφία και τη φυσική και την ηθική και ούτε μπορεί να αποφύγει τη σπουδή της ζωγραφικής και της πλαστικής, αλλά αντίθετα κύριο πρότυπο έχει την ευρυθμία που σ’ αυτές ενυπάρχει».
– Στο σημείο βέβαια αυτό, μπορεί κανείς να αναρωτηθεί καλοπροαίρετα, αν μετά από τόσες κοινωνικές αλλαγές που συνοδεύτηκαν από επαναστατικές αναθεωρήσεις στην οικονομική διάρθρωση και στους εκπαιδευτικούς προσανατολισμούς, δεν θα ήταν θεμιτή και κάποια αναδιάταξη στο θέμα της καλλιτεχνικής παιδείας.
Μήπως δηλαδή με άλλα λόγια, η παρουσία της Τέχνης στην εκπαίδευση δεν είναι πια και τόσο απαραίτητη στις μέρες μας. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό ταυτίζεται με τον προσδιορισμό της φύσης της Τέχνης ως πνευματικής λειτουργίας.
– Η καλλιτεχνική δημιουργία δεν καλύπτει έναν από τους τομείς της δραστηριότητας του ανθρώπου, αλλά αποτελεί από μόνη της ξεχωριστή πνευματική λειτουργία.
|