|
Σελίδα 3 από 3
Συνδυάζοντας τη λογική αλληλουχία με την παρατήρηση, τη νοητική διεργασία με την ενεργή μορφοπλαστική διαδικασία, η τέχνη αποτελεί το ζωντανό σύνδεσμο ανάμεσα στα μαθήματα με ανθρωπιστικό περιεχόμενο και εκείνα των θετικών επιστημών, συνηθίζει το νέο στην έρευνα και εμβάθυνση και αποτελεί παράγοντα ολοκλήρωσης και ψυχικής ισορροπίας. Αξιοποιεί τη σύνθεση συναισθήματος και λογικής, καθιστώντας το άτομο ικανό να δώσει μορφή στο προσωπικό του όραμα για τον κόσμο και μέσα από μια διαλεκτική σχέση, να το μετατρέψει σε αρχές και να κτίσει το δικό του σύστημα αξιών που θα το θωρακίσει απέναντι στο ιδεολογικό κενό.
Όταν ο σύνδεσμος που η Τέχνη εγκαθιδρύει, ατροφεί ή σπάσει, τότε κλονίζεται και η θέση του νέου ανθρώπου μέσα στο κοινωνικό οικοδόμημα που του γίνεται πια ξένο, αφού μέσα στα πλαίσιά του εξυπηρετούνται και λύνονται κάποιες από τις υλικές ανάγκες της σύγχρονης ζωής, όχι όμως και οι ψυχικές και πολιτιστικές του ανάγκες.
Πολλές φορές έχει επισημανθεί από φωτισμένους εκπαιδευτικούς η ανάγκη επέκτασης της αισθητικής αγωγής και στο χώρο των άλλων μαθημάτων. Η ανάγκη να γίνουν φορείς αισθητικής αγωγής τα γλωσσικά για παράδειγμα μαθήματα, μεταφέροντας μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας την αισθητική απόλαυση που αποκομίζουμε από τα κλασικά κείμενα όταν τα αντιμετωπίζουμε σαν έργα τέχνης. Ή πάλι, τα Φυσιογνωστικά μαθήματα, επεκτείνοντας το αντικείμενό τους, να ξεδιπλώσουν την απειρία των μορφών, την απόλυτη τάξη στη δομή και τους νόμους της φύσης, όπως εκφράζεται μορφικά, τονίζοντας έτσι το αίσθημα της υποβολής και του μεγαλείου που γεννά μέσα μας.
Όμορφες και ευγενικές αυτές οι σκέψεις! Πόσο όμως φαίνεται να ανήκουν σε μία άλλη πραγματικότητα, όταν αναλογισθεί κανείς ότι ο κατ’ εξοχήν αρμόδιος φορέας αισθητικής αγωγής, δηλαδή τα καλλιτεχνικά μαθήματα, καταλαμβάνουν μόνο μία από τις 30 ώρες διδασκαλίας την εβδομάδα!
Για να συζητήσουμε για το τι είδους καλλιτεχνική παιδεία παρέχεται σήμερα στους νέους, θα πρέπει να ξεχάσουμε σχεδόν ολοκληρωτικά το πλαίσιο που μόλις διαγράψαμε, γιατί σε σχέση με τη θεωρητική αυτή τοποθέτηση, αυτό που συμβαίνει σήμερα στην εκπαίδευση, μόνο μακρινή συγγένεια μπορεί να έχει, αν έχει.
Για να μιλήσουμε με λακωνική συντομία: Στη χώρα μας η καλλιτεχνική παιδεία παρέχεται και στις 3 βαθμίδες της εκπαίδευσης ενώ παράλληλη καλλιτεχνική δραστηριότητα αναπτύσσεται και στα πλαίσια της Λαϊκής Επιμόρφωσης, κάτω από τις παρακάτω συνθήκες:
1. Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, η διδασκαλία της Τέχνης στην πράξη γίνεται από το δάσκαλο που είτε δεν διδάχθηκε είτε διδάχθηκε υποτυπωδώς το μάθημα της Τέχνης με άμεση συνέπεια να φτάνουν οι μαθητές του Δημοτικού στο Γυμνάσιο, παρά τις όποιες προσπάθειες του δασκάλου, με στρεβλωμένη αντίληψη και μειωμένη δημιουργικότητα, την ίδια στιγμή που σ’ όλες τις χώρες του κόσμου, ειδικά στη βαθμίδα αυτή, δίνεται τεράστιο βάρος στη δημιουργική έκφραση.
Μένει ανοικτό το ζήτημα της διδασκαλίας της τέχνης από εκπαιδευτικούς ειδικότητας όπως ορίζει δυνητικά ο νόμος - πλαίσιο για την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση του 1985.
2. Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, στο Γυμνάσιο, τα καλλιτεχνικά μαθήματα βρίσκονται σε οριακό σημείο, ενώ έχουν εξοστρακιστεί από τις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου, δηλαδή εκεί ακριβώς που ο μαθητής κάνει την επαγγελματική του επιλογή. Χωρίς κανένα σχόλιο αναφέρω ότι στην Α΄ Λυκείου τα καλλιτεχνικά διδάσκονται 1 ώρα το 15νθήμερο εκ περιτροπής με το μάθημα της μουσικής.
Η ύπαρξη των Πολυκλαδικών Λυκείων ίσως θα είχε κάποια σημασία και θα αναπλήρωνε το κενό της έλλειψης Καλλιτεχνικών Λυκείων, αν η παιδεία που παρέχουν δεν είχε τόσο τεχνικό και εξειδικευμένο χαρακτήρα.
3. Στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, παρακάμπτοντας το ζήτημα του ποιοι και πόσοι από το εν δυνάμει καλλιτεχνικό δυναμικό της χώρας καταφέρνουν να φτάσουν ως εκεί, έχουμε μια απόδειξη του πόσο αποσπασματική και απρογραμμάτιστη είναι η αντιμετώπιση του θέματος από την Πολιτεία. Λείπει εντελώς η οργανωμένη έρευνα σε θέματα τέχνης και των εφαρμογών της, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται αλληλοεπικαλύψεις ανάμεσα σε ανώτατα πνευματικά ιδρύματα, να μην υπάρχει σαφήνεια και ενότητα στους στόχους της καλλιτεχνικής παιδείας.
Η Ένωση Καθηγητών Καλλιτεχνικών Μαθημάτων πιστεύει πως έφτασε η ώρα να συνειδητοποιήσουν οι αρμόδιοι ότι το ζήτημα της καλλιτεχνικής παιδείας οδεύει σ’ ένα αδιέξοδο, από το οποίο δεν υπάρχει τρόπος εύκολης και σύντομης διαφυγής και να προγραμματίσουν μακροχρόνια δουλειά υποδομής, ρίχνοντας κύρια το βάρος στα μαθητικά νιάτα.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η αλλαγή νοοτροπίας και η ριζική αναθεώρηση από την Πολιτεία του ρόλου της τέχνης στην εκπαίδευση, που μπορεί να εκφραστεί άμεσα: με την αύξηση των ωρών διδασκαλίας στο Γυμνάσιο, ώστε να μπορέσουν οι καλλιτέχνες - καθηγητές να κάνουν δουλειά σε βάθος. Με την επαναφορά του μαθήματος στο Λύκειο, την ένταξή του στις δέσμες και την επέκταση της διδασκαλίας του σ’ όλα τα Μεταλυκειακά Κέντρα.
Η αναθεώρηση της στάσης της Πολιτείας μπορεί να λειτουργήσει σαν κίνητρο για την προσέλκυση και άλλων καλλιτεχνών στην εκπαίδευση.
Χρέος έχει η Πολιτεία να ακούσει με προσοχή και να εφαρμόσει αποφασιστικά τις θέσεις των αρμόδιων φορέων που και γνώστες των προβλημάτων είναι και τη θέληση διαθέτουν να συμβάλλουν μ’ όλες τους τις δυνάμεις, γιατί οι λύσεις υπάρχουν.
Τελειώνοντας, σαν παραίνεση, αλλά και σαν προειδοποίηση, απευθύνουμε προς την Πολιτεία από μέρους της Ένωσης Καθηγητών Καλλιτεχνικών Μαθημάτων αυτά τα λόγια του γλύπτη Αντουάν Μπουρντέλ:
«Νέοι, στη σκέψη όλων μας, μια χώρα δεν ζει από τους πολέμους, τις κατακτήσεις, τις νίκες της. Ζει μέσα στις καρδιές και μεγαλώνει στις σκέψεις μας, από τη συμβολή της στον πνευματικό και αισθητικό τομέα της ανθρωπότητας. Πολλές πολιτείες χάθηκαν, πολλές χώρες σκοτείνιασαν. Εκείνο που έμεινε, εκείνο που μένει, είναι η ομορφιά της Τέχνης και η Σκέψη».
ΑΝΝΑ ΜΟΣΧΟΝΑ - ΚΑΛΑΜΑΡΑ
Γλύπτρια-Υπότροφος ΙΚΥ
|
