Η σύγχρονη εικαστική αγωγή στο σχολείο - Μάχη Κάνιστρα - Ένωση Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων

Κυκλοφόρησε τελευταία (έκδοση 1987) το βιβλίο της Μάχης Κάνιστρα εκπαιδευτικού τέχνης στη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία, με τον τίτλο «Η σύγχρονη εικαστική αγωγή στο σχολείο».
Σε σχήμα 20 x 26,5, σελίδες 120, με πολλές έγχρωμες εικόνες, αποτελεί μια ιδιαίτερα προσεγμένη, καλαίσθητη έκδοση, εξαιρετικά χρήσιμη για κάθε εκπαιδευτικό τέχνης. Το βιβλίο διατίθεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία.

Η «Εικαστική παιδεία», που έχει δημοσιεύσει στο παρελθόν (τεύχος Α’ - 1983) μια ενδιαφέρουσα μελέτη της Μάχης Κάνιστρα, με τίτλο «Το γεωμετρικό διακοσμητικό σχέδιο», με εύλογη ικανοποίηση παρουσιάζει το βιβλίο της, από το οποίο αναδημοσιεύουμε, στη συνέχεια, τον πρόλογο.

Πρόλογος

Η μελέτη αυτή απευθύνεται σε κάθε δάσκαλο που έχει την ευθύνη της εικαστικής αγωγής στο σχολείο. Αποτελεί μια προσέγγιση σ’ ένα μάθημα όπου οι ελλείψεις είναι ιδιαίτερα αισθητές και οι επιπτώσεις στο κοινωνικό σύνολο ευδιάκριτες. Στη γενική προσπάθεια, που καταβάλλεται τον τελευταίο καιρό, για αναβάθμιση του μαθήματος, τόσο απ’ την πλευρά της Πολιτείας όσο κι απ’ την πλευρά του καλλιτεχνικού και του συναδελφικού κόσμου, ας θεωρηθεί ότι και το βιβλίο αυτό προσθέτει τη δική του συνεισφορά.

Κρίθηκε σκόπιμο να περιλάβει δύο μέρη, ένα θεωρητικό κι ένα πρακτικό, στα πλαίσια μιας όσο το δυνατό πιο λειτουργικής συνύπαρξης της θεωρίας με την πράξη.

Στο θεωρητικό επιχειρείται η θεμελίωση, από ψυχολογική, παιδαγωγική και αισθητική πλευρά του ρόλου της εικαστικής αγωγής στο σχολείο και στο πρακτικό αναπτύσσονται οι συγκεκριμένοι τρόποι εφαρμογής της.

Ακόμα, στο θεωρητικό δίνονται κάποια στοιχεία ευρύτερης προσέγγισης στο φαινόμενο της τέχνης, αλλά και της παιδικής εικαστικής έκφρασης και στο πρακτικό, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα της διακοσμητικής και του τρόπου λειτουργίας της. Αυτό γίνεται γιατί απ’ όλες τις τέχνες η διακοσμητική είναι η πιο πρόσφορη για την προσέγγιση του «λογικού» μέρους της αισθητικής κατασκευής κι έτσι κρίθηκε σκόπιμο να της αφιερωθεί ιδιαίτερο κεφάλαιο.

Ο «μηχανισμός» αυτός κατασκευής λειτουργεί κατά τον ίδιο τρόπο και στις άλλες τέχνες, αλλά είναι λιγότερο εμφανής για τον μη μυημένο και όχι ιδιαίτερα χρήσιμος για τον απλό άνθρωπο, που προσεγγίζει την τέχνη.

Εξάλλου η διακοσμητική, αναπόσπαστα δεμένη με την καθημερινή ζωή του ανθρώπου, μονάχη αυτή απ’ όλες τις τέχνες δεν ξεχώρισε ποτέ από την κοινωνική ζωή σαν «αυτόνομη τέχνη», παίζοντας πάντα πρωταρχικό ρόλο στη διαμόρφωση της αισθητικής του συνείδησης.

Το διακοσμητικό σχέδιο με εμφανή τον κατασκευαστικό του σκελετό, γίνεται αναγκαστικά παράγοντας προσέγγισης της αισθητικής «τάξης» και οι όποιες επιφυλάξεις για τη σκοπιμότητα ή όχι αυτής της προσέγγισης παραμερίζονται, γιατί «δεν γίνεται κι αλλιώς».

Καταλήγοντας μπορούμε να πούμε ότι τελικός στόχος είναι να δοθεί στο δάσκαλο, ένα ευρύ φάσμα δυνατοτήτων εφαρμογής του μαθήματος - με παράλληλη θεωρητική και πρακτική στήριξη - ώστε να μπορεί να το προσαρμόσει στα κάθε φορά δεδομένα, παίρνοντας τις δικές του αποφάσεις και κάνοντας ανάλογες επιλογές.

Κρίνεται εξ’ άλλου σκόπιμο να τονιστεί ότι ο όρος «αισθητική αγωγή», που έχει επίσημα υιοθετηθεί από το αναλυτικό πρόγραμμα στο Δημοτικό και περιλαμβάνει και τη Μουσική, χρησιμοποιείται συχνά και εδώ, κυρίως στο θεωρητικό μέρος, γιατί είναι πιο αντιπροσωπευτικός και ανταποκρίνεται περισσότερο στο περιεχόμενο των όσων θεμάτων θίγονται.

Στο μέρος της πειραματικής εφαρμογής, ο όρος μετασχηματίζεται σε «εικαστική αγωγή» μια και αφορά άμεσα την εφαρμογή μέσα από τις εικαστικές τέχνες.

[ Πίσω ]