Τα καλλιτεχνικά στην εκπαίδευση - Ένωση Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων

Ξεκινώντας την καλλιτεχνική αγωγή από πολύ μικρή ηλικία, δίνουμε μια τεράστια ώθηση στην ανάπτυξη και τη βελτίωση της προσωπικότητας του παιδιού, το βοηθάμε να συλλαμβάνει μόνο του μέσα απ’ την εξάσκηση των φυσικών δυνατοτήτων του την ύπαρξή του σαν διαλεκτική αλληλοσύνδεση του καθολικού κόσμου με τον ατομικό.

Με το να εκφράζει τα βιώματά του σε καλλιτεχνικές εικόνες ο μαθητής γίνεται ερευνητής, εφευρέτης, συλλαμβάνει την ενότητά του με τον κόσμο που τον περιβάλλει. Ασκείται στην υπομονή και επιμονή, αναπτύσσει ικανότητες και δεξιότητες, έρχεται σ' επαφή με το φυσικό και τεχνητό περιβάλλον, προσεγγίζει την πραγματικότητα, την κατανοεί και μαθαίνει να τη διαφοροποιεί. Απαρχαιωμένες αντιλήψεις για το ταλέντο και τις δυνατότητες ατόμων και λαών, οδηγούσαν στη νοοτροπία ότι η καλλιτεχνική αγωγή χρειάζεται στους λίγους που μπορούν να αποδώσουν και όχι στο σύνολο.

Όπως όμως αποδείχτηκε ότι «όλα τα παιδιά παίρνουν τα γράμματα» σε αντίθεση με παλιότερες αντιλήψεις, έτσι έχει αποδειχτεί και ότι «όλα τα παιδιά κάνουν τέχνη» όταν δεν τα παρεμποδίζουν.

Εξ’ άλλου η καλλιτεχνική αγωγή στο σχολείο, δε στοχεύει στο να γίνουν οι μαθητές καλλιτέχνες με την στενή έννοια του όρου μα στο να καλλιεργήσει το σεβασμό στον άνθρωπο, στη φύση, στην ομορφιά και στα επιτεύγματα του πολιτισμού.

Στοχεύει να δώσει στο μαθητή τη γνώση της ανακάλυψης και της δημιουργίας, να τον βοηθήσει να κατανοήσει την ατομική και κοινωνική του ύπαρξη και να συνειδητοποιήσει την αξία της κοινωνικής προσφοράς. Το παιδί μαθαίνει να εκφράζεται δημιουργικά, κι η ανάπτυξη αυτής της δημιουργικότητας, αντιμάχεται κάθε μορφή αυταρχισμού, μονομέρειας και τυποποίησης. Ουσιαστικοποιεί το νόημα της εργασίας και καταπολεμά τις αντιλήψεις που καλλιεργούν τη διάσταση ανάμεσα στο πνευματικό και χειρωνακτικό έργο, αφού στην τέχνη συνυπάρχουν και τα δύο.

Είναι λοιπόν αναντικατάστατος ο ρόλος που μπορεί να παίξει η ενασχόληση με την τέχνη στην ολοκλήρωση της προσωπικότητας του νέου ανθρώπου. Και αυτό θα έπρεπε να είναι γνωστό αν όχι σ' όλους, τουλάχιστον στους ιθύνοντες του Υπουργείου Παιδείας. Παρ’ όλα αυτά τα καλλιτεχνικά σαν μάθημα στην εκπαίδευση είναι παραγκωνισμένα και η αξία τους παραγνωρίζεται σχεδόν εντελώς.

Στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση η διδασκαλία της τέχνης γίνεται από δασκάλους που είτε δεν διδάχτηκαν καθόλου, είτε διδάχτηκαν υποτυπωδώς το μάθημα της τέχνης, ενώ η ύλη των άλλων μαθημάτων είναι αρκετά ογκώδης με αποτέλεσμα να περιορίζεται η ώρα που αφιερώνεται στα καλλιτεχνικά. Συνέπεια; Τα παιδιά φτάνουν στο γυμνάσιο με στρεβλωμένη γνώμη για το μάθημα και με μειωμένη δημιουργικότητα. Μα και στη μέση εκπαίδευση η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Μια που υπάρχει παντελής έλλειψη οργάνωσης και προγραμματισμού, τα καλλιτεχνικά διδάσκονται 1 ώρα την εβδομάδα στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου, και μία (1) ώρα το 15νθήμερο εκ περιτροπής με το μάθημα της μουσικής στην Α' Λυκείου ενώ έχουν εξοστρακιστεί εντελώς από τις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου εκεί ακριβώς που ο μαθητής κάνει την επαγγελματική του επιλογή. Για το Γυμνάσιο δεν υπάρχει ούτε καν κάποιο βοήθημα ή βιβλίο για τους μαθητές ή τον καθηγητή. Ο καλλιτέχνης εκπαιδευτικός αφήνεται να αυτοσχεδιάζει κι όλα επαφίενται στην καλή του διάθεση και στη φιλοτιμία του.

Αλλά ακόμα κι αν υπάρχουν αυτές οι αρετές και αναλάβει πρωτοβουλιακά μια εκδήλωση (π.χ. έκθεση ζωγραφικής) αντιμετωπίζει πλήθος εμπόδια όπως: διάφορες γραφειοκρατικές διαδικασίες, άρνηση, ή στην καλύτερη περίπτωση αδιαφορία (εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων) απ’ τους ανώτερους διοικητικά συναδέλφους εκπαιδευτικούς. Ένα άλλο σοβαρό εμπόδιο είναι η έλλειψη υλικοτεχνικής υποδομής. Δεν υπάρχουν κατάλληλες αίθουσες εργαστήρια — εποπτικά μέσα — αίθουσες προβολών και καλλιτεχνικής δραστηριότητας. Πώς να ζωντανέψει κανείς ένα πολύχρωμο μάθημα μέσα σε γκρίζες τάξεις με μοναδικό μέσο την κιμωλία και τον πίνακα; Όσο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση όπου ελάχιστοι απ’ το εν δυνάμει καλλιτεχνικό δυναμικό της χώρας καταφέρνουν να φτάσουν εξ αιτίας της αρτηριοσκληρωτικής και ελιτίστικης επιλογής των υποψηφίων, εκεί λείπει εντελώς η οργανωμένη έρευνα σε θέματα τέχνης και των εφαρμογών της με αποτέλεσμα να δημιουργούνται αλληλοεπικαλύψεις ανάμεσα σε ανώτατα και ανώτερα πνευματικά ιδρύματα, να μην υπάρχει σαφήνεια κι ενότητα στους στόχους της καλλιτεχνικής παιδείας και να αποδεικνύεται έτσι το πόσο αποσπασματική και απρογραμμάτιστη είναι η αντιμετώπιση του θέματος από την πολιτεία.

<<Προηγούμενο - Επόμενο>>

[ Πίσω ]