Ο μαθητής μπροστά στο έργο τέχνης - Ένωση Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων

Είναι γνωστό πως στο μάθημα των Καλλιτεχνικών το κύριο βάρος έχει η μαθητική δημιουργία. Η θεωρία και η φιλοσοφία της τέχνης συνήθως δεν διδάσκεται, με αποτέλεσμα οι μαθητές να μην έχουν ολοκληρωμένη εικόνα για την έννοια του όρου «Τέχνη».
Οι ελάχιστες προσπάθειες που γίνονται από συναδέλφους για να προσεγγίσουν οι μαθητές την τέχνη και την ιστορία της είναι σπασμωδικές και στην πλειοψηφία του< (όπως είναι φυσικό άλλωστε), πειραματικές. Θέλησα λοιπόν να απαντήσω στα ερωτήματα:

1) Κατά πόσον οι μαθητές προσεγγίζουν την τέχνη όταν απ’ αυτήν γνωρίζουν μόνο την εικαστική παραγωγή του σχολείου τους;

2) Πόσο θα ωφελούσε τους μαθητές η επαφή με έργα γνωστών καλλιτεχνών του αιώνα μας;

— Έτσι, με έξοδα της σχολικής εφορίας, προχώρησα στην αγορά 3 έργων — ρεπροντουξιόν — γνωστών καλλιτεχνών, διαφορετικών όμως εικαστικών αντιλήψεων και τεχνοτροπιών.

Απέκτησε λοιπόν το Σχολείο μου:

1) έργο του Πικασσό (ο Αρλεκίνος)
2) ένα τοπίο του Βαν Γκογκ
3) ένα υπερρεαλιστικό τοπίο του Dali.

— Στο 1ο μάθημα θεώρησα αναγκαίο να αναφέρω στα παιδιά της Γ’ τάξης ποιος φιλοτέχνησε το κάθε έργο και ποιας τεχνοτροπίας ήταν, απαντώντας έτσι στο κωμικοτραγικό εκείνο πρώτο ερώτημα τους...

— Εσείς τα ζωγραφίσατε κύριε;

Κατόπιν ζήτησα από τους μαθητές να τα παρατηρήσουν καλά και να μου τα περιγράψουν, να τα συζητήσουν και να τα κρίνουν αναλύοντας τα, χρωματικά, εννοιολογικά, συνθετικά.

Πολλές φορές αναγκάστηκα να επέμβω για να κάνω διευκρινήσεις ή να λύσω απορίες τους. Το συμπέρασμα απ’ αυτήν την πρώτη τους επαφή με άγνωστα σ’ αυτούς έργα τέχνης, είναι πως οι αρχικές απορίες τους μεταβλήθηκαν σταδιακά σε ενθουσιασμό για το «καινούριο» που έμπαινε στη ζωή τους.

Ποτέ πριν δεν είχαν σκεφτεί πως θα μπορούσαν να συζητήσουν τόσα πολλά πράγματα για ένα έργο τέχνης. Ο αρχικές δυσκολίες ξεπεράστηκαν, ο πάγος έσπασε και η γλώσσα τους άρχισε να τρέχει.

— Το επόμενο μάθημα ζήτησα να απαντήσουν σε ερωτηματολόγιο επιλέγοντας τουλάχιστον ένα από τα έργα.

1) Τι παριστάνει το έργο;
2) Τι νομίζεις ότι θέλει να εκφράσει ο ζωγράφος;
3) Ποιους συνδυασμούς χρωμάτων διακρίνεις;
4) Τι τεχνοτροπίας είναι το έργο;
5) Τι αισθάνεσαι όταν το βλέπεις;

Τα συμπεράσματά μου από τις απαντήσεις τους είναι ότι ο Βαν-Γκογκ μάγεψε τα παιδιά με το χρώμα του. Τα εντυπωσίασε με την πινελιά του.

— Ο Πικασσό τα συγκίνησε με το ωραίο του σχέδιο, τους ευαίσθητους χρωματικούς συνδυασμούς του, με τη μελαγχολία που ανέδυε το συγκεκριμένο έργο του.

— Ο Νταλί τα προβλημάτισε. Τους «σκάλισε» τη φαντασία τους, χαρακτηρίστηκε «μάγος» που δημιουργεί ονειρικούς-εφιαλτικούς κόσμους, κόσμους όμως που ερμηνεύουν τη δική μας πραγματικότητα.

— Οι απαντήσεις τους διαβάστηκαν και συζητήθηκαν στο επόμενο μάθημα, και μέσα απ’ αυτές έβλεπα πως τα παιδιά άγγιζαν όλο και περισσότερο τα προβλήματα της τέχνης.

Από όλη αυτή την πειραματική διαδικασία την οποία θεώρησα επιτυχημένη, φάνηκε καθαρά πως είναι αναγκαίο, οι μαθητές να γνωρίζουν και να συζητούν το έργο τέχνης. Διότι η προσέγγισή τους αυτή θα τους βοηθήσει στο να μπορούν να δουν και στο μέλλον ένα έργο τέχνης με την ίδια κριτική ματιά που διδάχτηκαν στο σχολείο.

Δεν θα παραλείψω να πω πως συνεργάστηκα και με την Καθηγήτρια των αγγλικών (Ελένη Σκόδρα) με τον εξής τρόπο:

Μετά από 3-4 μαθήματα που έχει αφιερώσει κάθε τμήμα στην ανάλυση των έργων μαζί μου, η Καθηγήτρια των αγγλικών ζητούσε από τους μαθητές να συζητήσουν στην αγγλική γλώσσα, για τα συγκεκριμένα έργα τέχνης.

Έτσι οι μαθητές έστω και στην ξένη γλώσσα αντάλλασσαν εκ νέου απόψεις και εμπέδωσαν αυτά τα οποία είχαν έως τότε ανακαλύψει.

ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ:
1ο Γυμνάσιο Γαλατσίου

[ Πίσω ]