|
Το μήνυμα που φέρνει το προσωπείο |
|
|
|
21.06.09 |
|
Σελίδα 16 από 16
Χριστιανισμός και προσωπείο
Ο Χριστιανισμός, όπου το κεντρικό μυστήριο είναι η ενανθρώπιση ενός θεού, αντέστρεψε τα δεδομένα του προβλήματος του προσωπείου. Μέχρι τότε το προσωπείο ήταν το τέλειο όργανο, λίγο ή πολύ, χάρη στο οποίο ο άνθρωπος όφειλε να ανυψωθεί πάνω από τη γήινή του κατάσταση, να γίνει ίδιος με τους θεούς. Από τη στιγμή, που το νέο δόγμα επικράτησε και έγινε αποδεκτό ότι η εξακρίβωση έπρεπε να πραγματοποιηθεί σε άλλη έννοια, δηλαδή του θείου στο ανθρώπινο, είναι φανερό ότι το προσωπείο έχασε — λιγότερο στη Δύση — τον κύριο λόγο ύπαρξής του.
Συγχρόνως συνέχισε να παίζει ακόμα έναν ορισμένο ρόλο μέσα στη λαϊκή παράδοση. Είναι στο κέντρο μιας ιδιαίτερα ζωτικής παράδοσης, που σε ορισμένες περιοχές τα προσωπεία έχουν διατηρήσει μέχρι τις μέρες μας παλιές δοξασίες . Αν δε φιγουράρουν πρακτικά πια μέσα στις γιορτές του θερισμού των σπαρτών ή μέσα στις τελετές του γάμου, στην Ιρλανδία χρησιμοποιούσαν τελετουργικά προσωπεία από δέρμα φώκιας μ’ αυτήν την ευκαιρία. Εμφανίζονταν ακόμη για τον εορτασμό των Χριστουγέννων και την περίοδο του καρναβαλιού, του χειμώνα και του καλοκαιριού. Ένα ανάλογο φαινόμενο, παρουσιάστηκε πρόσφατα στη Λατινική Αμερική, όπου οι χοροί με προσωπεία-μάσκες των αρχαίων θρησκειών επέζησαν — όχι βέβαια χωρίς να αλλοιωθούν — στο Χριστιανισμό. Έγιναν μια από τις σπουδαιότερες εκδηλώσεις της λαϊκής χαράς.
Αλλά ο Χριστιανισμός από την πλευρά του αποδίδει στη μάσκα μια αξία καθαρά αρνητική που δεν είχε ποτέ στους πρωτόγονους. Σήμερα τα καρναβάλια που διοργανώνονται στις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης είναι περισσότερο το πρόσχημα για παρελάσεις των μεταμφιεσμένων — μοντέλων — ή των αρμάτων, παρά για έκθεση των προσωπείων στην καθαρή έννοια του όρου. Επιβάλλεται ωστόσο να αναρωτηθούμε αν ο 20ός αιώνας σε πείσμα στον προφανή ορθολογισμό δεν δημιούργησε προσωπεία που για να είναι πολύ διαφορετικά από αυτά που δημιούργησαν οι αρχαίοι πολιτισμοί, δεν απαντούν σε ανάλογες ανάγκες. Ο ίλιγγος δεν εξαφανίστηκε με το προσωπείο και τον ιερό χορό, ούτε με το μιμητικό ένστικτο με την μιμική τέχνη. Εμείς οι ίδιοι ποιοι είμαστε, αν όχι ακριβώς εμείς και εμείς οι ίδιοι, οι δύο όψεις ενός διπλού προσωπείου που δεν θα ξέρουμε ίσως ποτέ, ποιο είναι το αληθινό, ποιο δεν είναι, παρά μια όψη φανταστική και απατηλή;
ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ:
2ο Γυμνάσιο Κέρκυρας
|
