Η οπτική πλευρά του περιβάλλοντος - Ένωση Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων

Όταν πρωτοεκφράστηκε ο άνθρωπος γραφικά και ανάγλυφα, με τη γλώσσα της εικόνας, δεν το έκανε μόνο για να μεταδώσει τις ιδέες του και τα συναισθήματά του, αλλά και από την ανάγκη να ομορφύνει και στολίσει το περιβάλλον της ζωής του.
Σήμερα η κυριαρχία της εικόνας είναι ένα γεγονός που δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο, μια και έχει αναχθεί σε επιστήμη και εξυπηρετεί πολλές φορές σκοπούς όχι και τόσο ωφέλιμους για την ψυχική και πνευματική μας υγεία. Η οπτική έκφραση (φώτα, εικόνες, χρώματα κ.λπ.) είναι κυρίαρχο επικοινωνιακό φαινόμενο σε κάθε πολιτισμό και συνιστά ένα γεγονός σε μια κοινωνική, ιστορική, γεωγραφική κατάσταση. Αυτή η κατάσταση επηρεάζει το σχηματισμό των μηνυμάτων, που πρέπει να’ ναι κατάλληλα κάθε φορά για τις πληροφορίες που θέλουμε να μεταδώσουμε, τις ιδέες, τα νοήματα ή αισθήματα που θέλουμε να εκφράσουμε. Κατά συνέπεια υπάρχει μια ποικιλία οπτικών μηνυμάτων που οφείλονται στην πολυπλοκότητα των καταστάσεων μέσα στις οποίες γίνεται η επικοινωνία. Πολλές επικοινωνίες γίνονται σήμερα με βάση την εικόνα, την οποία ο άνθρωπος και ιδιαίτερα τα παιδιά δέχονται με μεγάλη ευκολία και κυρίως στο συναισθηματικό επίπεδο. Η τηλεόραση, η διαφήμιση, τα κόμικς μας προτείνουν συνεχώς μοντέλα μέσω των εικόνων και των χρωμάτων, που μεταδίδονται άμεσα και πολύ συχνά στο συγκινησιακό επίπεδο. Αν δεν συνηθίσουμε, και πολύ περισσότερο τα παιδιά, να τα δεχόμαστε με κριτικό πνεύμα, κινδυνεύουμε να τα δεχόμαστε ασυνείδητα και άκριτα.

Τα παραπάνω μέσα, δηλαδή μέσα μαζικής ενημέρωσης κ.λπ., επινοούν, παράγουν και τέλος διαδίδουν αναγνωρίσιμους κώδικες προς διευκόλυνση της κατανάλωσης των προϊόντων που θέλουν να προωθήσουν.

Αυτά τα προϊόντα μπορεί να είναι, φαγητά, ηλεκτρικές συσκευές, μόδες, ιδέες, θρησκείες, πολιτικές τοποθετήσεις. Βέβαια τα μηνύματα αυτά ισχύουν όσο οι έννοιές τους είναι αποδεκτές κοινωνικά. Π.χ. η λέξη άγαλμα ήταν το μήνυμα που αναφερόταν στη θεϊκή απεικόνιση. Με την πάροδο του χρόνου και τις πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές η ίδια λέξη σαν μήνυμα αναφέρεται γενικά στο γλυπτό. Δηλαδή ένα σχήμα αποτελεί ένα μήνυμα. Το αναφερόμενο του μηνύματος (το νόημά του) αλλοιώνεται ή τροποποιείται ανάλογα με την κοινωνική και πολιτιστική κατάσταση του δέκτη.

Δεν πρέπει όμως ν’ αφεθούμε με μακαριότητα στα εκτυφλωτικά εικονικά σύμβολα των έγχρωμων διαφημίσεων και την αριστοτεχνική παραγωγή των αστραπιαίων rock-videos. Δεν πρέπει ν’ αφήσουμε να θεωρηθεί η αφίσα ως ο καλύτερος φορέας προπαγανδιστικών μηνυμάτων της εποχής μας.

Η αντίληψη για το περιβάλλον δεν πρέπει να γίνει αβασάνιστα αποδεκτή. Πρέπει να την αναλύσουμε και ν’ αναγνωρίσουμε ότι είναι ένας παράγοντας μεταβλητός σε κίνηση.

Πρέπει να τονίσουμε ότι αυτά που βλέπουμε έχουνε άμεση σχέση με αυτά που σκεπτόμαστε, ότι βλέπουμε σημαίνει πρόσληψη πληροφοριών με τα μάτια, και το ότι σκεπτόμαστε αναφέρεται στις διαδικασίες αναδιοργάνωσης των πληροφοριών που ήδη έχουμε δεχτεί. Αδιάκοπα κάνουμε χρήση της ικανότητάς μας να συγκρίνουμε και ν’ αντιπαραβάλλουμε τ’ αντικείμενα και τα γεγονότα.

Επικοινωνώ με το περιβάλλον σημαίνει το παρατηρώ για να μπορέσω να το καταλάβω και στη συνέχεια να εκφράσω την άποψή μου τεκμηριωμένη.

Προηγούμενο - Επόμενο>>

[ Πίσω ]