|
Σελίδα 2 από 2
5. Σφραγίδα ανάλογη με την προηγούμενη (για ατέλειωτες χρήσεις) μπορεί να γίνει με κυβάκι ξύλινο που, πάνω σε ένα του επίπεδο έχουμε κολλήσει σχηματοποιημένο (σχεδιασμένο και κομμένο γύρω-γύρω) μικρό κομμάτι λινόλεουμ, φύλλο φελλού ή χαρτονάκι• όμως το σχηματοποιημένο χαρτονάκι πρέπει να αδιαβροχοποιηθεί με 1-2 στρώσεις ατλακόλ πριν από τη χρήση του. Χρώματα: τυπογραφικά μελάνια, πλαστικά ή τέμπερες.
Εφαρμογές των σφραγίδων: Εικαστικά έργα ανεικονικά ή παραστατικά σαν ατομικές ή ομαδικές εργασίες κάρτες χριστουγεννιάτικες, πασχαλιάτικες κ.ά., εξώφυλλα, αφίσες κ.λπ. Διακόσμηση γιορτινή στο χώρο Χριστούγεννα-Πάσχα κ.λπ.).
Β. Το εικαστικά διαμορφωμένο αντικείμενο τοποθετείται οριζόντια, πάνω στο τραπέζι.
Πολλές φορές λόγω ιδιαιτερότητας του υλικού ή λόγω μεγέθους της επιφάνειας η χρήση του αντικειμένου σαν σφραγίδας είναι αδύνατη και γι’ αυτό το τοποθετούμε πάνω σε οριζόντια επιφάνεια, το χρωματίζουμε και στη συνέχεια τοποθετούμε το χαρτί που προορίζεται για τύπωμα πάνω στη χρωματισμένη επιφάνεια, το τρίβουμε με την παλάμη, ή με το πίσω κουταλιού ή όποιο άλλο τρόπο και έτσι έχουμε στο χαρτί το αποτύπωμα. Πολύ εύχρηστες τεχνικές για το σχολείο είναι οι εξής:
 1. Τεχνική της μονοτυπίας: Πάνω σε λεία επιφάνεια, κατά προτίμηση πλαστικό τζάμι (πλεξιγκλάς) ζωγραφίζομε μια έγχρωμη σύνθεση με τυπογραφικά χρώματα λαδιού ή τέμπερες ή πλαστικά. Πριν στεγνώσουν τα χρώματα τοποθετούμε προσεκτικά ένα καθαρό χαρτί απορροφητικό. Όταν «κολλήσει» το χαρτί στο ζωγραφικό μας έργο τρίβουμε απαλά όλη την επιφάνεια, ώστε να μεταφερθεί στο χαρτί ικανή ποσότητα χρώματος. Σηκώνοντας σιγά-σιγά από την άκρη έχουμε ένα αντίγραφο του έργου αλλά με αντίστροφη φορά π.χ. ό,τι βρίσκονταν αριστερά πήγε δεξιά. Εάν βγάλουμε δεύτερο αντίγραφο αμέσως μετά, τα χρώματα θα τυπωθούν πιο άτονα, γι’ αυτό ενδείκνυται κάθε φορά να ανανεώνουμε τα χρώματα με το πινέλο. Ο τρόπος αυτός είναι ιδανικός για να γίνονται σε ελάχιστο χρονικό διάστημα έγχρωμα πολλαπλά έργα, αφίσες, μάσκες σε ύφασμα, χαρτόνι ή χαρτί, διακοσμητικά, σημαιούλες. εμβλήματα κ.ά. Πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα η φορά της γραφής γραμμάτων γιατί το τύπωμα βγαίνει πάντοτε αντίστροφα, όπως στο τυπογραφείο.
2.
Άλλη τεχνική μονοτυπίας είναι το χάραγμα σε χρώμα. Με τα υλικά που ήδη αναφέρθηκαν μπορούμε να γεμίσουμε όλη την επιφάνεια του πλεξιγκλάς, που προορίζεται για το έργο μας, χρωματίζοντας, με ένα ή περισσότερα χρώματα χωρίς να αφήσουμε κενό. Μετά, με ένα καπάκι μπικ ή με στρογγυλή μύτη ψαλιδιού ή άλλο εύχρηστο αντικείμενο, σχεδιάζουμε (αφαιρώντας χρώμα) μια σύνθεση. Τελειώνοντας το σχέδιο, τυπώνουμε όπως και πριν και έχουμε αντίτυπο με χρωματισμένο φόντο και λευκό (αρνητικό) σχέδιο. Το άπλωμα του τυπογραφικού χρώματος στο πλεξιγκλάς πρέπει να γίνεται με κύλινδρο τυπογραφικό (ρολό τυπώματος) όμως για ειδικούς λόγους ή από ανάγκη, το άπλωμα μπορεί να γίνει και με πινέλο.
Παρενθετικά πρέπει να αναφερθούν οι ποιότητες χρωμάτων ειδικά στο τύπωμα Β τύπου. Καλύτερα, λεπτόκοκκα και αργοστέγνωτα είναι τα τυπογραφικά χρώματα λαδιού σε σωληνάρια ή σε μεταλλικά κουτιά για τυπογράφους. Είναι διαλυτά στο νέφτι κυκλοφορούν σε αρκετά χρώματα και αναμειγνύονται μεταξύ τους. Υπάρχουν και τυπογραφικά χρώματα σε σωληνάρια που είναι διαλυτά στο νερό αλλά δεν έχουν τις ιδιότητες των πρώτων. Χρησιμοποιούνται και οι δύο ποιότητες με ρολό χωρίς να αραιωθούν ή με πινέλο αραιωμένα λίγο, ώστε να έχουν κάποια ρευστότητα. Τα πλαστικά ή οι τέμπερες όταν χρησιμοποιηθούν λόγω έλλειψης των τυπογραφικών χρωμάτων, δεν δίνουν ακριβές τύπωμα όταν είναι παχύρρευστες ή δεν δίνουν σωστά πυκνόχρωμο τύπωμα όταν είναι αραιωμένες.
Μια απλή τεχνική είναι το τύπωμα ανάγλυφων αντικειμένων: κερμάτων, φύλλων δέντρων, ψαλιδιών κ.ά. Σε επίπεδη επιφάνεια (χαρτί ή χαρτόνι) κολλούμε με υγρή κόλλα σωληνάριου τα αντικείμενα τυχαία ή κάνοντας σύνθεση. Χρωματίζουμε την ανάγλυφη επιφάνειά τους με α) ρολό και τυπογραφικά χρώματα ή β) πινέλο και τέμπερες-πλαστικά κ.ά. και τοποθετώντας χαρτί πάνω στην ήδη χρωματισμένη σύνθεση τρίβοντας από πάνω, όπου είναι ανάγλυφο, βγάζουμε αποτύπωμα. Η πολυχρωμία στο τύπωμα είναι εύκολη με το πινέλο αλλά για να εφαρμοστεί με το ρολό χρειαζόμαστε περισσότερα από ένα ρολά, με αντίστοιχα χρώματα.
Με αυτόν τον τρόπο, αλλά με «διαμορφωμένη» ανάγλυφη επιφάνεια μπορούμε να κάνουμε δύο απλές τεχνικές:
Τύπωμα με σπάγκο. Πάνω σε φύλλο χαρτί σχεδιάζουμε μια απλή σύνθεση (γεωμετρική, αφηρημένη, συγκεκριμένη-τοπίο, πορτρέτο κ.λπ.). Πάνω στο σχέδιο με τη μύτη του σωληνάριου, αφήνουμε «χνάρι» κόλλας και κολλούμε πάνω του σπάγκο ή μαλλί σφικτό. Τελειώνοντας την α ΄ φάση έχουμε το σχέδιό μας ανάγλυφο πια. Πάνω του περνάμε με χρώμα το ρολό ή το πινέλο. Απ’ αυτό μπορούμε να τυπώσουμε ατέλειωτα σχέδια, ανανεώνοντας φυσικά συνεχώς το χρώμα. Τα τυπωμένα σχέδια-περιγράμματα μπορούν να επιχρωματίζονται εύκολα με απλό γέμισμα — με το πινέλο.
Τύπωμα από χαρτόνι κομμένο. Παίρνουμε χοντρό χαρτόνι 2-3 χιλ. με λεία τη μία πλευρά σχεδιάζουμε πάνω του διάφορα αντικείμενα (σπίτια, δέντρα, αυτοκίνητα κ.ά.) ή γεωμετρικά σχήματα ή περίεργες μορφές. Κόβουμε γύρω-γύρω τα σχήματα και τα συνθέτουμε κολλώντας τα πάνω σε ένα χαρτόνι, με τη λεία επιφάνεια προς τα πάνω. Έχουμε έτσι μία ανάγλυφη σύνθεση που τυπώνεται εύκολα με ρολό και τυπογραφικό χρώμα ή πινέλο και πλαστικά ή τέμπερες στη δεύτερη αυτή περίπτωση πρέπει να αδιαβροχοποιηθούν τα ανάγλυφα χαρτονάκια με 1-2 στρώσεις ατλακόλ. Αν πάνω στα χαρτονάκια υπάρχουν χαράξεις (δηλαδή με μπικ έχουν σχεδιαστεί-πατηθεί στο σπιτάκι παράθυρα, κεραμίδια κ.ά. ή στο δέντρο φρούτα, φύλλα) είναι σίγουρο ότι θα αποτυπωθούν (με το ρολό τουλάχιστον) σαν λευκές γραμμές. Χαρακτική. Είδη χαρακτικής που εύκολα, μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο δραστηριότητας στο σχολείο είναι:
Χαρακτική σε λινόλεουμ. Είναι περιττό να αναφερθεί κανείς σ’ αυτό το είδος. Λινόλεουμ (επιφάνεια πάχους 4 χιλ. περίπου που σκαλίζεται σχετικά εύκολα) και σετ εργαλείων για ερασιτέχνες υπάρχουν σε όλα τα καταστήματα ειδών ζωγραφικής. Πρώτα γίνεται το σχέδιο (ή απευθείας ή σε άλλο χαρτί και μεταφέρεται με ανοιχτόχρωμο καρμπόν) και μετά σκαλίζοντας αφαιρούμε ό,τι δεν θέλουμε να τυπωθεί. Περνάμε τυπογραφικό χρώμα με το ρολό και πιέζουμε πάνω του τρίβοντας με το πίσω του κουταλιού το χαρτί που τυπώνουμε.
Χαρακτική σε ξύλο. Ο τρόπος είναι παρόμοιος σχεδόν. Εδώ αποτυπώνονται και τα νερά του κόντρα-πλακέ, που μάλλον θα χρησιμοποιήσουν τα παιδιά σαν ξύλο.
 Χαρακτική σε γύψο ή πηλό. Σε επίπεδο κομμάτι γύψου ή πηλού σκαλίζουμε και, αφού βάψουμε την επιφάνεια με λαδομπογιά ή πλαστικό ή κόλλα, για να μην είναι απορροφητική, τυπώνουμε χρησιμοποιώντας τέμπερες ή πλαστικά με πινέλο.
Σημείωση: Το χαρτί πάντα πρέπει να είναι απορροφητικό για να βγαίνει σωστό αποτύπωμα. Τύπωμα από χαρακτικό με χρώματα περισσότερα από ένα μπορεί να πληροφορηθεί κανείς πώς γίνεται, από φίλο χαράκτη ή σχετικό βιβλίο. Εδώ αναφέρθηκαν τεχνικές που δεν βρίσκονται οι περισσότερες στη σχετική βιβλιογραφία, απλές για σχολική χρήση στο ολιγόωρο δυστυχώς μάθημα των καλλιτεχνικών.
ΦΑΕΘΩΝ ΓΡΥΠΑΡΗΣ:
Καθηγητής Αισθητικής Αγωγής Μαρασλείου Διδασκαλείου Δ.Ε.
|
