Είναι άραγε συμπτωματικό, ότι την ίδια ώρα που εμείς συνεδριάζουμε εδώ ο Πρύτανης της ΑΣΚΤ συνεδριάζει με ομολόγους του, ψάχνοντας απεγνωσμένα λύση προκειμένου να δοθούν τα απαραίτητα κρατικά κονδύλια για να μπορέσει η ΑΣΚΤ να συνεχίσει και φέτος ομαλά τη λειτουργία της;

Μέσα στο γενικό πλαίσιο υποβάθμισης των Πανεπιστημιακών Σπουδών, απορρύθμισης των λειτουργιών των Ιδρυμάτων και κατευθυνόμενης συστηματικά μέσα από πολλούς δρόμους επιχείρησης μετατροπής τους σε εξαρτήματα της πολυθρύλητης «αγοράς», οι καλλιτεχνικές σπουδές γνωρίζουν κι αυτές φθορά, που μπορούν να την αναχαιτίσουν και να την αντιρροπίσουν μόνο οι συστηματικές και επίπονες προσπάθειες των εργατών της Τέχνης, που οφείλουν να υψώσουν το δικό τους αντίλογο απέναντι στον κυρίαρχο πολιτιστικό μονόλογο.

Ένα από τα ζητήματα που η σημασία του μπορεί να μη γίνεται πάντοτε άμεσα αντιληπτή, αλλά  που αντανακλά ωστόσο διεργασίες που έχουν επίπτωση στην πορεία της Τέχνης όπως και της καλλιτεχνικής διδασκαλίας είναι η προσπάθεια μετατόπισης του άξονα των καλλιτεχνικών σπουδών, από την καλλιτεχνική πράξη στον περί την τέχνη λόγο, που παρατηρείται όλο και εντονότερα τα τελευταία 10 – 15 χρόνια. Με το επιχείρημα ή μάλλον με το πρόσχημα ότι ο ρόλος της καλλιτεχνικής διδασκαλίας δεν είναι (ή έστω δεν είναι μόνο) να παραγάγει καλλιτέχνες δημιουργούς αλλά να «μορφώσει» αισθητικά, πολιτιστικά κλπ τους νέους ανθρώπους και γενικά το «κοινό» της τέχνης, τείνει να εκτοπίσει και να υποκαταστήσει την έμπρακτη καλλιτεχνική δραστηριότητα με θεωρητικά μαθήματα περί τέχνης.

Η αναγκαιότητα της πράξης όπως και της θεωρίας είναι προφανής για όλους μας, το ζήτημα ωστόσο είναι πού βρίσκεται το κύριο βάρος, ποιο κατ’ εξοχήν είναι και ποιο οφείλει σε κάθε περίπτωση να είναι το βασικό περιεχόμενο της καλλιτεχνικής διδασκαλίας. Σ’ αυτό, σαν δάσκαλοι και σαν εικαστικοί, έχουμε επανειλημμένα δώσει ήδη τις απαντήσεις μας, που αν από τους εικαστικούς ακούγονται αυτονόητες, κάθε άλλο παρά αυτονόητες τις θεωρούν οι ανυποψίαστοι.

Επιβάλλεται να διατηρήσουμε σταθερό μέτωπο στο ζήτημα αυτό, προβάλλοντας αμετακίνητα τη θέση μας πως θεμέλιο της καλλιτεχνικής διδασκαλίας είναι η πράξη. 

Το ζήτημα αυτό όπως όλοι αντιλαμβανόμαστε έχει καθοριστική σημασία για το συνολικότερο προσανατολισμό της Ένωσης.

Ποιο είναι το γενικό κλίμα, το περιβάλλον μέσα στο οποίο καλούμαστε να κινηθούμε;

Χωρίς αμφιβολία, για μια αποτελεσματική συλλογική παρέμβαση και διεκδίκηση είναι απαραίτητη προϋπόθεση η σωστή αξιολόγηση των δεδομένων, η επίγνωση και σωστή απεικόνιση, ανάγνωση και ανάλυση της υπάρχουσας κατάστασης. Αλλά δεν μας διαφεύγει ότι η οποιαδήποτε παρουσίαση και ανάλυση της κατάστασης, και η πιο διεξοδική, εμπεριστατωμένη και σφαιρική που επιδιώκει να συνεισφέρει από κάθε άποψη – επιστημονική, παιδαγωγική, κοινωνική, οικονομική κοκ – στην ουσιαστική βελτίωση των όρων άσκησης του εκπαιδευτικού έργου είναι προϋπόθεση που χρειάζεται η ίδια ωστόσο τις δικές της προϋποθέσεις, για να γίνει πράγματι ικανή κινητοποιητική και μεταμορφωτική της υπάρχουσας κατάστασης, δύναμη.

Χρειάζεται… τη συλλογική συμμετοχή! Τα προβλήματα δεν τα λύνουν, τελικά οι αναλύσεις, αλλά η πρακτική δράση των ανθρώπων.

Από την άποψη αυτή πρωταρχικό μας μέλημα σε κάθε περίπτωση οφείλει να είναι η διασφάλιση εκείνων των συνθηκών που θα διευκολύνουν και θα διευρύνουν ακριβώς την πιο πλατειά συμμετοχή, χωρίς την οποία δεν μπορεί ούτε αποτελεσματική προώθηση αιτημάτων να γίνει, ούτε στέρεο μαζικό, διεκδικητικό κίνημα να οικοδομηθεί, ούτε το κύρος των συνδικαλιστικών οργάνων και φορέων να αναστηλωθεί.

Εκατοντάδες συνάδελφοι εικαστικοί – εκπαιδευτικοί, παίρνουν τώρα, όπως και κάθε χρόνο άμεσα μέρος στις εργασίες που διεξάγουμε.

Ενώ οι γενικές κοινωνικές συνθήκες, παραμένουν εξαιρετικά αντίξοες, και η οικονομική – πολιτική – περιβαλλοντική – εκπαιδευτική – πολιτιστική κρίση εντείνουν τα αδιέξοδα, έτσι ώστε αβίαστα να μπορούμε να συμπεράνουμε πως «κάθε πέρυσι και καλύτερα», γεγονός παραμένει ότι δυστυχώς, αντίστροφα προς ό,τι υπαγορεύουν οι κοινωνικές ανάγκες, πολλοί μαζικοί συνδικαλιστικοί φορείς, συνδικάτα και επαγγελματικές ή άλλες ενώσεις αντί να ισχυροποιούνται, συχνά τώρα αποδυναμώνονται και αντί να ενισχύουν τις γραμμές τους, εξ’ ίσου συχνά βλέπουμε μελαγχολικά, να αποσυσπειρώνονται και να απομαζικοποιούνται.

Υπάρχουν ασφαλώς πολλοί λόγοι και αιτίες που εξηγούν τα παραπάνω, αυτό που έχει ωστόσο σημασία να υπογραμμιστεί είναι πως αναμφισβήτητα, τώρα ακριβώς, στις συνθήκες της εντεινόμενης κρίσης, είναι που χρειάζεται περισσότερο από ποτέ η ενίσχυση της συλλογικότητας, η στήριξη και το δυνάμωμα των συνδικάτων και των άλλων μαζικών συνδικαλιστικών φορέων.

Πρέπει να παρατηρήσω πως η προσέλευση εδώ στις εργασίες του Συνεδρίου μας τόσων συναδέλφων, υποδηλώνει παρήγορα πως όσο κι αν η Ένωσή μας δεν είναι και δεν μπορεί να είναι άθικτη και ανεπηρέαστη από το γενικότερο κλίμα που περιγράψαμε, διατηρεί ωστόσο ισχυρά αποθέματα δυνάμεων και συλλογικά αντανακλαστικά, ικανά να την οδηγήσουν σε υπέρβαση των αντιξοοτήτων, και σε παραπέρα ισχυροποίησή της.

Αλλά αυτό δεν θα γίνει με ευχολόγια ούτε με υποτίμηση των προβλημάτων που μας κυκλώνουν από πολλές κατευθύνσεις και που πολλαπλασιάζονται.

Στις συνθήκες της κρίσης και της εκτεταμένης ανεργίας, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους πτυχιούχους, το διαβρωτικό δόγμα «ο σώζων εαυτόν σωθήτω» βρίσκει πρόσφορο έδαφος για να απλωθεί, ενώ παράλληλα εκτρέφονται στο έδαφος αυτό συντεχνιακές λογικές, που στρέφουν επίπλαστα τις διεκδικήσεις ορισμένων εργασιακών κλάδων και ομάδων εναντίον άλλων κλάδων, υπολογίζοντας να περισωθούν οι ίδιοι θάβοντας τους διπλανούς τους αλλά απαλλάσσοντας και αφήνοντας στο απυρόβλητο τους πραγματικούς ενόχους της υπάρχουσας κατάστασης και μετατρέποντας ευκολότερα έτσι τους πάντες σε θύματα της κυρίαρχης πολιτικής.

Σε ένα τέτοιο έδαφος όπου η πίεση και η εργασιακή ανασφάλεια μεγεθύνονται και παροξύνονται, χρειάζεται συνεπής αντιμετώπιση παρόμοιων ζητημάτων από θέσεις αρχών, χρειάζεται εμμονή στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων μας αλλά και συνειδητή απόρριψη των συντεχνιακών λογικών, όπου τυχόν και αν εκδηλώνονται είτε δήθεν «υπέρ» μας, είτε εναντίον μας.

Σε ένα τέτοιο έδαφος ευδοκιμούν διάφορα παράξενα, και από τα γνωστότερα απ’ αυτά είναι πχ η απαράδεκτη αμφισβήτηση που εγείρεται από άλλους κλάδους σε βάρος των εικαστικών καλλιτεχνών σχετικά με τη διδασκαλία του Ελευθέρου Σχεδίου.

Σε ένα τέτοιο έδαφος επίσης έχουν πχ βρει διάδοση στο παρελθόν, στις παρυφές και στις ίδιες γραμμές του δικού μας χώρου, οι κατηγορίες ότι η Ένωση είναι αυτή που εμποδίζει τους διορισμούς στα Δημοτικά και όχι η πολιτική των ιθυνόντων του Υπουργείου.

Συνάδελφοι,

Ένας από τους λόγους της συνδικαλιστικής αποσυσπείρωσης είναι η μεθοδευμένη  έως και εξωφρενική κατηγοριοποίηση και διαίρεση των εργαζομένων, που μια κραυγαλέα και πολύ γνώριμη σε μας εκδοχή της, είναι η διαίρεση σε μόνιμους, αναπληρωτές, και τα τελευταία πλέον χρόνια και σε ωρομίσθιους, ομήρους του πελατειακού κράτους.

Η Ένωσή μας ανέκαθεν κατήγγειλε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο το εργασιακό καθεστώς που βιώνουν οι ωρομίσθιοι.

Προσυπογράφουμε όλα τα βασικά αιτήματα των συναδέλφων αυτών  και επικροτούμε την απόφαση του πρόσφατου Συνεδρίου της ΟΛΜΕ για εγγραφή των ωρομισθίων στα σωματεία των εκπαιδευτικών.

Είναι τώρα η στιγμή να επικυρώσουμε και με καταστατική τροποποίηση, τη δυνατότητα πλήρους συμμετοχής στην Ένωσή μας των ωρομίσθιων εικαστικών, κατεύθυνση που εξ’ άλλου έμπρακτα στηρίζουμε και προβάλουμε εδώ και πολύ καιρό.

Όχι μόνο πρέπει να αποδώσουμε στα πλαίσια της Ένωσης όλα τα δικαιώματα του μέλους  του συλλόγου μας, στους ωρομίσθιους εικαστικούς, αλλά πρέπει επίσης και να παροτρύνουμε τους κατά κανόνα νέους ηλικιακά συναδέλφους αυτούς να αναλάβουν πρωτοβουλίες στα πλαίσια των λειτουργιών της Ένωσης, καταρρίπτοντας στην πορεία της συλλογικής δράσης όλων μας, ψεύτικους διαχωρισμούς και τεχνητές διακρίσεις, απολύτως ασύμβατες και ξένες προς τις αξίες που από κοινού υπηρετούμε σαν εικαστικοί και σαν εκπαιδευτικοί.

Θέλω να εκφράσω την πεποίθησή μου ότι οι εργασίες μας θα διεκπεραιωθούν με επιτυχία.