|
Σελίδα 3 από 3
Επίσης έχουμε μηνύματα ότι θα πρέπει να αναθεωρηθεί η κλίμακα και η κατανομή αυτής της δράσης μέσα από την οποία η κατάρτιση μπορεί να διασπάται ως πρακτική σε όλα τα άλλα χωρία της γνώσης, χάρη στο σύστημα της συσσώρευσης πιστωτικών μονάδων. Τούτο σημαίνει ότι ως εκπαιδευόμενος δεν χρειάζεται να εξαντλώ την προσπάθειά μου απέναντι στο αντικείμενο που με αφορά, αλλά θα μπορώ να συμπληρώνω τις γνώσεις, οι οποίες θα με οδηγήσουν στην απόκτηση ενός τίτλου σπουδών και μόνο, με τη συλλογή ‘εύκολων’ πιστωτικών, οι οποίες όμως σαν άθροισμα να μην συνεισφέρουν ουσιαστικά σε αυτό που εννοούμε Καλλιτεχνική Παιδεία.
Τι σημαίνει αυτό; Είναι γεγονός και το βλέπουμε καθημερινά, σημαίνει ότι σε πάρα πολλές σχολές και σε πάρα πολλά τμήματα, είτε πανεπιστημιακά, είτε ΤΕΙ, ιδρύονται ως επακόλουθο αυτής της λογικής υβριδικά περιεχόμενα σπουδών, δηλαδή γνωστικά αντικείμενα που έχουν να κάνουν με αόριστους, και ασαφείς κατά κάποιο τρόπο, προσδιορισμούς, όπως μεταξύ των άλλων είναι ο «σχεδιασμός συστημάτων». Σε τι ανταποκρίνεται; Είναι Τεχνολογική Εκπαίδευση; Απαιτεί καλλιτεχνική εκπαίδευση; Τι απ’ όλα αυτά είναι; Και τι θα κάνουν οι απόφοιτοί του; Για τον ίδιο λόγο δεν μπορεί να αποσπάται από τη συνολική καθιερωμένη καθολικότητα της καλλιτεχνικής, αν θέλετε, μόρφωσης ένα μέρος της, διότι και αυτό αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα, το υπογραμμίζω αυτό, στην Ανώτατη Εκπαίδευση. Με άλλα λόγια δηλαδή, θα υπάρξουν σοβαρότατες επιπτώσεις στην Καλλιτεχνική Παιδεία από αυτές τις ρυθμίσεις της εκπτώχευσης και του κατακερματισμού της γνώσης, που στην ουσία θα αποδυναμώνουν και την καλλιτεχνική δημιουργικότητα.
Είναι πάντως εμφανές ότι έχουν αγνοηθεί οι βάσεις, και σε φιλοσοφικό επίπεδο, του ουσιαστικού ακαδημαϊκού χαρακτήρα που προσφέρει η καλλιτεχνική μόρφωση. Δεν θα αναφερθώ σε ονόματα. Κάποιοι έχουν πεθάνει πρόσφατα, κάποιοι εξακολουθούν και ζουν και παλεύουν γι’ αυτή την υπόθεση. Εδώ μπαίνει ένας νέος γνώμονας. Στην ουσία μπαίνουν οι προϋποθέσεις, τις οποίες ο Paul Feuerabend ανέδειξε κατά τη δεκαετία του ’90, αποδεικνύοντας ότι η Τέχνη σήμερα έχει φτάσει σε τέτοιο υψηλό επίπεδο, στην ανθρώπινη γνώση, που γονιμοποιεί τις Επιστήμες. Έχει ξεπεράσει δηλαδή ακόμη κι εκείνα τα θέσφατα του λογικού θετικισμού που πίστευαν ότι οι Επιστήμες είναι πιο προηγμένες από την Τέχνη. Και το εξηγεί αυτό, λέγοντας ότι η κατανόηση του επιστητού απαιτεί ουσιαστική και υψηλού επιπέδου Καλλιτεχνική Παιδεία. Διότι δεν υπάρχει επιστημονικό αντικείμενο που να μη νοείται ότι κι ο επιστήμονας ακόμη πρέπει να έχει σοβαρές γνώσεις, αξιόπιστες γνώσεις, ώστε να μπορεί να κατανοεί όλες εκείνες τις αφηρημένες έννοιες που πολλές φορές τις επαληθεύουμε ή τις επεξηγούμε μέσα από παραστατικές πράξεις και σύμβολα. Η παραστατική δύναμη του ανθρώπου απαιτείται στις μέρες μας να είναι πολύ πιο ουσιαστική και πολύ πιο δημιουργική, σε σχέση με το χθες. Να ξεπεράσει δηλαδή ακόμη και αυτήν την, κατά κάποιο τρόπο, τυφλή πίστη ότι το κομπιούτερ, το μόνιτορ, όλη, αν θέλετε, αυτή η τεχνολογική υποδομή της πληροφορίας, είναι το μόνο στοιχείο με το οποίο μπορεί η ανθρωπότητα σήμερα να προαγάγει τις Επιστήμες και τις Τέχνες. Αυτή είναι μία λάθος άποψη. Και είναι λάθος άποψη, γιατί στο τέλος-τέλος είναι γνωστό ότι η τεχνική μαθαίνεται εύκολα, ενώ η Τέχνη είναι εκείνη που μαθαίνεται δύσκολα. Και αυτό το βαθμό δυσκολίας η συνθήκη της Μπολόνια δεν τον έλαβε υπόψη, αλλά και ούτε τον επιθυμεί. Απεναντίας, εισάγει ένα κατώτατο βαθμό ευκολίας, ώστε να μπορέσει με αυτόν τον τρόπο να επιτρέψει μια κινητικότητα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεταξύ σχολών και τμημάτων, γεγονός που σημαίνει αυτή τη στιγμή ότι ο φοιτητής μας θα χάσει το μπούσουλα, ως γυρολόγος της ‘εύκολης’ κατάρτισης έναντι της απόκτησης πιστωτικών μονάδων, η συσσώρευση των οποίων δεν καταλήγει ποτέ σε αυτό που πραγματικά τον καταξιώνει στην εμπράγματη καλλιτεχνική επαγγελματική θητεία που θα ήθελε να είναι.
Άρα λοιπόν, το ζήτημα είναι και οντολογικό ως προς τα χωρία και τους τομείς της Τέχνης. Θέλουμε να είμαστε ζωγράφοι; Θέλουμε να είμαστε εικαστικοί; Θέλουμε να είμαστε γραφίστες; Θέλουμε να έχουμε μία επαγγελματική, αν θέλετε, ενασχόληση; Και δεν το λέω με την έννοια την οικονομική, το λέω με την έννοια του αυτοπροσδιορισμού: του αυτοπροσδιορισμού που θέλει ο καθένας να έχει σαν ταυτότητα μέσα στο χώρο, το συνολικό χώρο της Τέχνης.
Άρα λοιπόν η προσπάθεια πρέπει κατ’ αρχήν να επικεντρωθεί εκεί. Η συνθήκη της Μπολόνια, δυστυχώς, προωθεί τα καινά δαιμόνια με τα οποία συγκρουόμαστε και θα συγκρουόμαστε σε καθημερινή βάση. Τουλάχιστον εγώ ανήκω σε ένα από τα τμήματα εκείνα που έχουμε την τιμή να έχουμε κατορθώσει να μην έχουμε προσαρμόσει σε καμία περίπτωση το πρόγραμμα σπουδών στις προδιαγραφές αυτής της συνθήκης. Κι αυτό γιατί πιστεύουμε στην αξία της πραγματικής και ουσιαστικής ανώτατης μόρφωσης. Από αυτό εδώ το βήμα σας καλώ να ακολουθήσετε το παράδειγμά μας, διότι πραγματικά η Εικαστική Εκπαίδευση είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση για την κοινωνία και για τους λειτουργούς της, για να την εμπιστευτούμε σε Συνθήκες μη εμπειρογνωμόνων, αλλά μόνο νομομαθών ανθρώπων.
Νάσος Κουζέλης:
Kαθηγητής τμήματος Διακοσμητικής του ΤΕΙ Αθήνας, πρώην Διευθυντής Σχολής Γραφικών Τεχνών & Καλλιτεχνικών Σπουδών του ΤΕΙ Αθήνας
|
