Σκέψεις πάνω στο έργο του Θεοτοκόπουλου και αντικειμενικές αξίες στις συνθέσεις του
13.05.07
Μελετώντας το ευρύτερο έργο του Θεοτοκόπουλου, διαπιστώνουμε ότι με τις
γνώσεις που συγκέντρωσε από τις ζωντανές μαρτυρίες των δασκάλων του και
από διάφορες πηγές, μεταξύ των οποίων ορισμένες γνωρίζουμε, ο ζωγράφος
επιτυγχάνει να δομήσει κατά τρόπο καθαρά προσωπικό, το όραμα του.
Το όραμα που είχε αναπτύξει μέσα από τις φιλοσοφικοθρησκευτικές αναζητήσεις και τις ελληνικές καταβολές του.
Οι θεοκρατικές αντιλήψεις του Θεοτοκόπουλου εκφράζονται με το φως, που σημαίνει πνεύμα και με την προς τα άνω πορεία των μορφών και των σχημάτων.
Οι θεοκρατικές αντιλήψεις του Θεοτοκόπουλου εκφράζονται με το φως, που σημαίνει πνεύμα και με την προς τα άνω πορεία των μορφών και των σχημάτων.
Συχνά, στο άνω μέρος της εικόνας του, με ρυθμούς και αίσθηση χορού, αποδίδει μία χαρά ψυχής, υποδηλώνοντας την με έντονα χρώματα και με σχήματα κυκλικά. Τα κυκλικά αυτά σχήματα, σχεδόν πάντα, εντάσσονται σε έναν προοπτικά δομημένο κύκλο, που διευρύνει την ορατότητα μας στο χώρο και διευκολύνει, προτρέπει, την "ένταξη" μας σ' αυτόν, με την κινητικότητα που επιβάλλει στο βλέμμα μας.
Συνεχώς μεγαλώνει η πεποίθηση μου ότι ο Θεοτοκόπουλος, φθάνοντας στην Ιταλία, έχει το Βιτρούβιο στις γνώσεις του, αν όχι και στις αποσκευές του, μαζί με ό,τι αποκομίζει από την αρχαιότητα μέσα από τα στοιχεία της βυζαντινής τέχνης. Και ενώ έρχεται ως μαθητής για επιπλέον γνώσεις, φαντάζομαι τί μπορεί να αισθάνεται (απογοήτευση, ελευθερία, αναπτερωμένη πίστη στις ικανότητες του), όταν αντιλαμβάνεται ότι από τα μεγάλα εργαστήρια της Δύσης δεν πρόκειται να αντλήσει γνώσεις περισσότερες από όσες ήδη κατέχει...
Ισχυροποιεί και ελευθερώνει απεριόριστα την ευαισθησία και το όραμα του και, παράλληλα με τις τεχνικές εμπειρίες του σε μεγάλα έργα, απελευθερώνει την ψυχική του διάθεση απέναντι στο Θεό και το συνάνθρωπο.
Έχοντας από την παραμονή του στην Ιταλία επιβεβαιωμένη την πίστη του στις γνώσεις και στις προσωπικές ζωγραφικές επιδόσεις του, πιεζόμενος όμως πιθανόν από τις συνθήκες οικονομικής επιβίωσης και τη μεγαλύτερη δυνατή αξιοποίηση του χρόνου του, οδηγείται προς το Τολέδο.
Ως δημιουργός γνωρίζει πόσο μικρή είναι μια ζωή μπροστά σε αξίες που βασίζονται σε γνώσεις, όπως οι γνώσεις της ελληνικής και της βυζαντινής τέχνης, που είναι αντικειμενικές και σταθερές για τη δόμηση ενός οράματος και, συνδυάζοντας την ικανότητα του ως τεχνίτη με το όραμα, προσπαθεί να τις αξιοποιήσει ποιοτικά και ποσοτικά. Τις χρησιμοποιεί λοιπόν στις συνθέσεις του, με σχεδόν πάντα εμφανή τη θέση των διαγωνίων, αλλά και τα σχήματα με αναλογικές σχέσεις χρυσών τομών και αριθμητικής τάξης, πλάθοντας το θέμα του με μεγαλοφυή και μοναδικό κάθε φορά τρόπο, προτείνοντας έτσι νέες θέσεις στη ζωγραφική.
Η περίπτωση του Θεοτοκόπουλου είναι ένας συνδυασμός γνώσης και πλατιάς μόρφωσης σε θέματα τεχνικής, με το απεριόριστο ταλέντο ενός ζωγράφου οραματιστή, που έχει βαθιά φιλοσοφική ματιά, βαθιά πίστη στο Θεό και την πεποίθηση ότι «...οι σύγχρονοι επωφελούνται από τα επιτεύγματα των παλαιότερων... Τίποτε από μόνο του δεν θα τον έκανε τόσο μεγάλο...
Οι θεοκρατικές αντιλήψεις του Θεοτοκόπουλου εκφράζονται με το φως, που σημαίνει πνεύμα και με την προς τα άνω πορεία των μορφών και των σχημάτων. 
