Η γεωμετρία, ο κάναβος και οι θραυσματικοί μετασχηματισμοί - Ένωση Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων

Η γεωμετρία αποτελεί ένα ιδανικό εργαλείο για τον εντοπισμό των κοινών χαρακτηριστικών της αρχιτεκτονικής και των εικαστικών τεχνών. Αυτό συμβαίνει γιατί πολλές φορές χρησιμοποιείται εκ των πραγμάτων (βλ. σημ. 7) και στην αρχιτεκτονική και στις εικαστικές τέχνες.

Δηλαδή εκ των πραγμάτων η γεωμετρία επηρεάζει για παράδειγμα την εργασία ενός ζωγράφου που ζωγραφίζει ή κάνει ένα ανάγλυφο σε ένα ορθογώνιο πλαίσιο όσον αφορά τη σύνθεση. Πάλι επηρεάζει έναν αρχιτέκτονα που θέλει να σχεδιάσει μία κατοικία σε ένα ορθογωνικό οικόπεδο όσον αφορά τη σύνθεση. Θα ήταν ωστόσο μάλλον υπεβολικό να ισχυριστούμε ότι πχ ένας δικηγόρος ή ένας συγγραφέας χρησιμοποιεί τη γεωμετρία με την ίδια αμεσότητα.

Επιπρόσθετα όλοι μας έχουμε μία ευχέρεια στη χρήση και αξιοποίηση της γεωμετρίας στη δουλειά μας, αφού αυτή μας εμφανίζεται στη φύση μέσω γεωμετρικών ακολουθιών και παντού γύρω μας, οπότε όλοι μας έχουμε εμπειρία στη γεωμετρία, ακόμη και αν πολλές φορές ασυνείδητα. Ειδικά οι εικαστικοί και οι αρχιτέκτονες που παρατηρούν τη φύση και το περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται, εύλογα έχουν αποκτήσει αυτήν την εμπειρία που προαναφέρθηκε.

Εμφανίζεται συνεπώς η γεωμετρία πράγματι ως ιδανικό ενδιάμεσο. Είναι πραγματικότητα, για παράδειγμα, πως είναι αναμενόμενο να μπορούν να επικοινωνήσουν ένας αρχιτέκτονας με έναν εικαστικό, ενώ πιθανόν όχι και τόσο ένας γιατρός με έναν εικαστικό εάν κληθούν να συνεργαστούν σε μία εργασία. Ο λόγος είναι επίσης οι κοινές έννοιες που χρησιμοποιούν (γραμμή, ένταση, φόρμα, επίπεδο, ρυθμός), φαινόμενο που αποδεικνύει ότι πράγματι τα χωράφια της τέχνης και της αρχιτεκτονικής δεν έχουν ευδιάκριτα όρια.

«Το μέλος εκ τριών συγκείμενον, λόγου και αρμονίας και ρυθμού», Πλάτων (Πολιτεία γ’)

Ο όρος «ρυθμός» χρησιμοποιείται σε πολλές τέχνες: στην αρχιτεκτονική, στην ποίηση, στη μουσική, στο χορό. Ένας ρυθμός χρησιμοποιεί στοιχεία, κανόνες και μετασχηματισμούς. Για παράδειγμα, ας πάρουμε έναν ρυθμό που έχει ως στοιχείο ένα ισόπλευρο τρίγωνο, ως κανόνα επανάληψης να μικραίνει και παράλληλα να στρέφεται κατά γωνία φ, με κέντρο το βαρύκεντρο του αρχικού τριγώνου (εδώ ο κανόνας θεωρείται μετασχηματιζόμενος, το στοιχείο όμως όχι). Τα στοιχεία μπορούν να είναι γεωμετρικά σχήματα, σύμβολα, έννοιες, οι κανόνες μπορούν να είναι γεωμετρικές κατασκευές, επαναληπτικές διαδικασίες και οι μετασχηματισμοί γεωμετρικοί, εννοιολογικοί κτλ.

Ο ρυθμός, μέσα από ορισμένες γεωμετρικές εφαρμογές παρέχει πολύ χρήσιμα εργαλεία στον αρχιτέκτονα και στον καλλιτέχνη. Βασικές εφαρμογές του ρυθμού που βρίσκουν χρησιμότητα στην τέχνη και στην αρχιτεκτονική είναι ο κάναβος και οι θραυσματικοί μετασχηματισμοί (fractals).

[Απόσπασμα από το άρθρο]

Αντώνης Κολσούλογλου
Τελειόφοιτος Σπουδαστής
Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Αθήνας

[ Πίσω ]