Οι εξετάσεις στο Ελεύθερο και το Γραμμικό σχέδιο, και τα προβλήματα που αναδεικνύουν

16.06.07

Οι εξετάσεις των υποψηφίων στα γενικά μαθήματα τελείωσαν και αρχίζουν οι εξετάσεις στα λεγόμενα «Ειδικά Μαθήματα», με τις οποίες και ολοκληρώνονται τις μέρες αυτές οι Πανελλαδικές εξετάσεις.
Στα Ειδικά Μαθήματα, περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων, το Ελεύθερο σχέδιο και το Γραμμικό σχέδιο.

Το Ελεύθερο σχέδιο και το Γραμμικό σχέδιο, αποτελούν βασική προϋπόθεση για την εισαγωγή σ’ ένα πολύ ευρύ φάσμα σχολών και τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕΙ με εξαιρετικά διαφοροποιημένο μεταξύ τους αντικείμενο και περιεχόμενο σπουδών, είτε άμεσα στη σφαίρα της Τέχνης είτε στο γαλαξία των ειδικεύσεων των Εφαρμοσμένων τεχνών. Από την άποψη αυτή διακρίνονται από όλα τα άλλα εξεταζόμενα ειδικά μαθήματα (ξένες γλώσσες, μουσικολογία κ.λπ.), που το καθένα είναι αποκλειστικά και ειδικά συναρτημένο με σπουδές σε καθορισμένα πανεπιστημιακά τμήματα (τα Αγγλικά για τα τμήματα Αγγλικής φιλολογίας, τα Γαλλικά για τη Γαλλική κ.ο.κ.). Διακριτικό γνώρισμα εξάλλου, σε σχέση με τα άλλα μαθήματα που είναι θεωρητικά, αποτελεί ότι το Ελεύθερο και το Γραμμικό σχέδιο, είναι μαθήματα εργαστηριακά, και εξετάζονται σαν τέτοια.

1. Αν και το Ελεύθερο και Γραμμικό σχέδιο, σύμφωνα με τα παραπάνω, είναι μαθήματα που αφορούν χιλιάδες υποψήφιους προσανατολισμένους για σπουδές σε μεγάλο κύκλο ιδρυμάτων της Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, εντούτοις τα μαθήματα αυτά έχουν πλήρως εξοστρακιστεί από το υποχρεωτικό σχολικό πρόγραμμα όλων των τάξεων του Λυκείου. Παρ’ ότι υποτίθεται πως υπάρχει κάποια πρόβλεψη για την υπό προϋποθέσεις διδασκαλία τους στην κατηγορία των προαιρετικών μαθημάτων «επιλογής», η σχολική μας πραγματικότητα επιβεβαιώνει πως με πολύ σπάνιες εξαιρέσεις, το Ελεύθερο σχέδιο και το Γραμμικό σχέδιο, στην πραγματικότητα δεν διδάσκονται στο Λύκειο.

Πιο συγκεκριμένα:
α) Το Ελεύθερο σχέδιο – μάθημα που βρίσκεται στον πυρήνα της διδασκαλίας κάθε είδους σπουδών με καλλιτεχνική διάσταση – δεν προβλέπεται και δεν περιλαμβάνεται ούτε στα μαθήματα γενικής παιδείας, ούτε στα μαθήματα επιλογής, με δυο λόγια απουσιάζει εντελώς στην Γ΄ Λυκείου. Απουσιάζει δηλαδή από την τάξη ακριβώς εκείνη, στην οποία η διδασκαλία του θα έπρεπε να γίνεται πιο συστηματική και να κορυφώνεται! Η μη διδασκαλία του Ελευθέρου σχεδίου στην Γ΄ Λυκείου, επιδρά αποθαρρυντικά ως προς την επιλογή του μαθήματος και στις προηγούμενες τάξεις.

β) Αν στην Γ΄ Λυκείου το Ελεύθερο σχέδιο απουσιάζει εντελώς, και στη Β΄ Λυκείου ωστόσο που «στα χαρτιά» προβλέπεται η διδασκαλία του καθώς και η διδασκαλία του Γραμμικού σχεδίου ω ς μαθημάτων «επιλογής», τα γεγονότα μαρτυρούν ότι στην ουσία δεν είναι καλύτερα τα πράγματα. Και τούτο γιατί στη συντριπτική πλειοψηφία των Λυκείων της χώρας, λόγω των γραφειοκρατικών περιορισμών και των ασύμβατων προς τη σχολική πραγματικότητα προδιαγραφών που έχουν τεθεί από τους ιθύνοντες, του υπουργείου (αριθμός μαθητών που απαιτείται προκειμένου να συγκροτηθεί τμήμα, απαγορευτική ρήτρα για τη συνένωση σε τμήμα μαθητών διαφορετικών «κατευθύνσεων», έλλειψη κατάλληλα διαμορφωμένων αιθουσών, τεχνητή διοχέτευση των μαθητικών «επιλογών» προς θεωρούμενες ως «εύκολες λύσεις» κ.α.) και αντίστοιχα η μεγάλη έλλειψη καθηγητών Καλλιτεχνικών στα Λύκεια, καθιστούν αδύνατη τη συγκρότηση τμημάτων. Έτσι τόσο το Ελεύθερο όσο και το Γραμμικό σχέδιο προβλέπονται μεν στα χαρτιά, αλλά στην πράξη δεν διδάσκονται.

Το ερώτημα είναι, αν είναι σύμφωνο με τις συνταγματικές επιταγές, το να εξετάζονται χιλιάδες υποψήφιοι σημαντικού αριθμού σχολών ΑΕΙ και ΤΕΙ, σε μαθήματα τα οποία δεν διδάχθηκαν στο σχολείο.

Δεν είμαστε εμείς που θα το απαντήσουμε με νομικά επιχειρήματα. Βέβαιο για μας είναι, ότι πρόκειται για μια πολύ σημαντική ηθική, κοινωνική και πολιτική διάσταση ενός εκπαιδευτικού ζητήματος που η ουσία του συνίσταται στο ότι το υπάρχον πρόγραμμα στη Δημόσια εκπαίδευση, εξαναγκάζει τους μαθητές – υποψήφιους να στρέφονται υποχρεωτικά στα ιδιωτικά φροντιστήρια προκειμένου να ανταποκριθούν στοιχειωδώς στις απαιτήσεις των εξετάσεων.

Αυτό το θεωρούμε σε κάθε περίπτωση απαράδεκτο και ζητούμε να αντιμετωπιστεί δίχως υπεκφυγές και δίχως άλλη χρονοτριβή.

Λύσεις και σχετικές ρυθμίσεις απολύτως τεκμηριωμένες και σύμφωνες με τις ανάγκες της εκπαίδευσης και των νέων ανθρώπων, έχουν επίμονα, διεξοδικά και επανειλημμένα υποδειχθεί στους αρμόδιους, από τους καλλιτέχνες εκπαιδευτικούς και τους συλλογικούς τους φορείς. Το Υπουργείο Παιδείας τις αγνοεί υπεροπτικά και τις έχει στείλει στα αζήτητα, ακολουθώντας πολιτική απαξίωσης της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης.

2. Στο σημείο αυτό, χρήσιμο είναι να σημειωθεί και το εξής: αν και τα μαθήματα Ελεύθερο σχέδιο και Γραμμικό σχέδιο είναι προφανώς εργαστηριακά και σαν τέτοια εξετάζονται, το Υπουργείο Παιδείας ενώ δεν μπορεί να αναιρέσει το προφανές, αρνείται εντούτοις να χαρακτηρίσει τα Καλλιτεχνικά, ως μαθήματα εργαστηριακά, με συνέπεια να υποσκάπτεται η πληρότητα της διδασκαλίας τους από τις πρώτες κιόλας τάξεις του Γυμνασίου.
Η απαξίωση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης δεν είναι καινούργιο, αλλά χρόνιο πρόβλημα που διαιωνίζεται. Καινούργιο πρόβλημα που μεγεθύνεται και διογκώνεται, είναι, τώρα, οι «νέες» κατευθύνσεις που εισάγονται ειδικά με τα νέα σχολικά βιβλία, που υποσκάπτουν τις δημιουργικές βάσεις της καλλιτεχνικής διδασκαλίας προωθώντας το πνεύμα της τυποποίησης και των κλισέ.

[ Πίσω ]