Το 2ο Γυμνάσιο Ναυπλίου προσεγγίζει την comedia dell’arte - Ένωση Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων

Oδοιπορικό-μεθοδολογία: Μια βαθιά αγάπη για το θέατρο οδήγησε τρεις εκπαιδευτικούς στο να ανεβάσουν για πρώτη φορά, θέατρο στο σχολείο τους. Είχαμε από καιρό υπόψη μας τον υπηρέτη δυο αφεντάδων του Κ. Γκολντόνι.
Γράφτηκε το 1745 για τον ονομαστό ηθοποιό Antonio Sacchi και πρωτοπαίχτηκε στη Βενετία από τον ίδιο με μεγάλη επιτυχία. Από τότε έχει παιχτεί αμέτρητες φορές στις σκηνές όλου του κόσμου και στην Ελλάδα φυσικά. Είναι ένα έργο με αριστουργηματική πλοκή, που βασίζεται στην «παρεξήγηση» για την πραγματική ταυτότητα των προσώπων κι αυτό δημιουργεί πολλές κωμικές καταστάσεις.

Μας άρεσε η πλοκή του έργου, καθώς και η υπερβολή στην έκφραση που έχει αυτό το συγκεκριμένο είδος θεάτρου. Η comedia dell’arte στηρίζεται στη σωματική έκφραση, τον αυτοσχεδιασμό και στο γρήγορο ρυθμό.

Σκεφτήκαμε ότι αυτή η ελευθερία, η αίσθηση παιχνιδιού που διαποτίζει όλο το έργο θα έδενε αρμονικά με τον ψυχισμό των παιδιών.

Πράγματι! Τα παιδιά πολύ σύντομα ανακάλυψαν ότι σ’ αυτό το έργο μπορούν να παίξουν, να γελάσουν, να κάνουν κολοτούμπες, να είναι ο εαυτός τους. Με λίγα λόγια το έργο ζητούσε τον παιδικό ενθουσιασμό τους!

Η διανομή των ρόλων έγινε φυσικά και αβίαστα, μέσα από πολλές αναγνώσεις του έργου. Κάποια στιγμή ο ρόλος βρήκε το κατάλληλο παιδί και το παιδί το ρόλο.
Καθώς τα παιδιά μάθαιναν τα λόγια του έργου, συνειδητοποίησα μια μεγάλη ανάγκη: Την ανάγκη να ξεκλειδωθούν και να ερμηνευθούν τα λόγια.

Όλοι ξέρουμε πως μια απλή φράση όπως ένα «καλημέρα » μπορεί να ειπωθεί με εκατοντάδες τρόπους: Ειρωνικά, γλυκά, θυμωμένα, κοιμισμένα, κ.τ.λ.

Έπρεπε λοιπόν να καταλάβουμε τι συναίσθημα κρύβει η παραμικρή πρόταση μέσα στο έργο! Αυτό είναι που χρωματίζει τελικά ένα έργο και κάνει τους θεατές να το παρακολουθούν με αμείωτο ενδιαφέρον.

Τα παιδιά μπήκαν σ’ αυτή τη διαδικασία με χαρά γιατί έβλεπαν ότι οι σκηνές που έπαιζαν αποκτούσαν ένα άλλο ουσιαστικό νόημα πέρα από τα λόγια!
Πώς όμως ένα παιδί φθάνει στο σημείο να γίνει ο ρόλος που υποδύεται, χωρίς να είναι ο ρόλος φορεμένος και ψεύτικος;

Το παιδί για να φανεί αληθινό πάνω στη σκηνή πρέπει να πάρει από το οπλοστάσιο των συναισθημάτων του. Για παράδειγμα, είναι απαραίτητο να χρησιμοποιήσει τη δική του έκφραση ειρωνείας, αν χρειάζεται να δείξει ειρωνεία σε κάποιο σημείο και όχι εμείς να του φορέσουμε μια έκφραση που φαίνεται ξένη επάνω του.
Όταν πια έχει γίνει η αφομοίωση του έργου και του κάθε ρόλου ξεχωριστά, ψάχνω να βρω τα σημεία όπου κάνει «κοιλιά» το έργο. Συνήθως φταίει ο λανθασμένος ρυθμός. Άλλες φορές δεν υπάρχει ενότητα ανάμεσα στην ομάδα, φαίνεται σαν να παίζει ο καθένας μόνος του αγνοώντας το συμπαίκτη του. Άλλοτε δεν υπάρχει ένταση στη φωνή ούτε καθαρή άρθρωση.

Όλα αυτά ξεπερνιούνται σιγά σιγά με υπομονή και πολλές ώρες δουλειάς. Τα παιδιά στο τέλος έκαναν υπέρβαση του εαυτού τους. Ο ρόλος είχε γίνει τόσο οικείος ώστε όχι μόνο έκαναν όσα ο ρόλος υπαγόρευε, αλλά τον εμπλούτιζαν κάθε τόσο με δικά τους στοιχεία. Έβαλαν έτσι τη δική τους σφραγίδα στο έργο.

Το τελικό αποτέλεσμα διαπνεόταν από δροσιά και αυθορμητισμό! Ο υπηρέτης δύο αφεντάδων πήρε το 1ο πανελλήνιο βραβείο στους μαθητικούς αγώνες θεάτρου 2003.
Η κριτική επιτροπή έκανε ιδιαίτερη αναφορά για τη ζωντάνια και το κέφι των παιδιών πάνω στη σκηνή. Όλη αυτή η προσπάθεια άφησε σε όλους μας και πιο πολύ στα παιδιά ανεξίτηλες αναμνήσεις. Την επόμενη χρονιά 35 παιδιά δήλωσαν συμμετοχή για το θεατρικό που θα ανεβάζαμε στο σχολείο. Ένα θεατρικό ενδιαφέρον αναπτύχθηκε που μας χαροποίησε πολύ.

Θα τελειώσω με τη φράση της μαθήτριας Εύας Καζάκου η οποία τελείωσε το Λύκειο φέτος: «Κύριε, ό,τι αξίζει να θυμόμαστε από το σχολείο είναι το θέατρο που κάναμε!»
Αναλυτικά στοιχεία-στόχοι-συμπεράσματα: Ονομασία έργου: «Yπηρέτης δυο αφεντάδων» του Κ.Γκολντόνι σε ελεύθερη απόδοση του Μάριου Πλωρίτη. Το έργο παίχτηκε κατά το σχολικό έτος 2004-05

Υπεύθυνοι καθηγητές-εμψυχωτές: Παλαμήδης Χρήστος, Κόκκαλη Μάρω. Τη μουσική επιμέλεια είχε η καθηγήτρια μουσικής, Χατζηνικολάου Ελισσάβετ.
Συμμετείχαν 12 παιδιά από τις τρεις τάξεις του Γυμνασίου. Ένα μέρος των κουστουμιών μας παραχώρησε το Δημοτικό Θέατρο Ναυπλίου, ενώ ένα άλλο μέρος σχεδιάσαμε και ράψαμε εμείς με τη βοήθεια γονέων.

Τα σκηνικά τα επιμελήθηκα προσωπικά. Το έργο παίχτηκε στο Ναύπλιο, Άργος και Νέα Κίο. Βραβεύτηκε με το 1ο πανελλήνιο βραβείο μαθητικού θεάτρου 2003! Η χαρά όλων μας ήταν απερίγραπτη! Ο Δήμαρχος Ναυπλίου μας έκανε δώρο ένα ταξίδι στη Βενετία για όλη την ομάδα. Επισκεφτήκαμε το σπίτι του Κ. Γκολντόνι.
Στόχοι που πετύχαμε:
– ανάγκη για εσωτερική έκφραση – δημιουργία - χαρά - παιχνίδι – δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης – παιδιά που ήταν στην αφάνεια, εκφράστηκαν ελεύθερα – ανακαλύφθηκαν ταλέντα – αναπτύχθηκε η προσωπική πρωτοβουλία και η συλλογική δράση – ξεδιπλώθηκαν άγνωστες πτυχές του εσωτερικού τους κόσμου
Συμπεράσματα-προτάσεις:
Όποιος αποφασίσει να ασχοληθεί με το μαθητικό θέατρο, χρειάζεται πάνω απ όλα να διαθέτει την καλώς εννοούμενη ‘τρέλα’. Πολλή αγάπη για το θέατρο και τα παιδιά. Να διαθέτει αρκετό χρόνο. Τη βοήθεια από καλούς συνεργάτες τη θεωρώ απαραίτητη. Επίσης μια καλή συνεργασία με τους γονείς. Οι γονείς να καταλαβαίνουν πως τα παιδιά τους εκτός των άλλων, έχουν ανάγκη και για εσωτερική έκφραση.

Τέλος, θέλω να πω για όποιον συνάδελφο θα ήθελε να ασχοληθεί, πως η χαρά και τα οφέλη που αποκομίζει κανείς από μια τέτοια προσπάθεια είναι πολλαπλά, και αντισταθμίζουν τις δυσκολίες που τυχόν υπάρχουν.

Xρήστος Παλαμήδης:
Zωγράφος, Eκπαιδευτικός

[ Πίσω ]