|
Ο προβληματισμός της ισορροπημένης σύνθεσης |
|
|
|
28.10.07 |
Πολλά χρόνια προσπαθώ να βρω μια μέθοδο διδασκαλίας, που θα προκαλούσε το μεγάλο ενδιαφέρον των μαθητών για τελείως δική τους καλλιτεχνική έκφραση.
Έχω εφαρμόσει και έχω απορρίψει πολλές. Σε μια έχω σταθεί περισσότερο, στη σύνθεση που είναι και η πλέον δύσκολη. Ο προβληματισμός της ισορροπημένης σύνθεσης μαγεύει τα παιδιά όλων των τάξεων Γυμνασίου και Λυκείου. Αρχίζουμε με τη γραμμή και ολοκληρώνουμε με χρώμα. Με δύο - τρία στοιχεία συγκεκριμένα ή αφηρημένα ερεθίζεται η φαντασία των μαθητών και αρχίζει σαν χείμαρρος η δημιουργία.
Όσο πιο αφηρημένη είναι η εικόνα, τόσο πιο κοντά βρισκόμαστε στην πραγματικότητα. Ο μαθητής προχωρεί στην ανάλυση, την προβολή, την αφαίρεση, με έκδηλη τη χαρά της δημιουργίας που είναι ανεπανάληπτη. Σ' αυτή την προσπάθεια ο μαθητής εργάζεται μόνος του ανεξάρτητα από το σύνολο της τάξης, αλλά με μια συνεργασία στο τέλος για να ενταχτεί η συνθετική παράσταση στο δημιουργικό κάνναβο της ομάδας. Καθένας προχωρεί στην ανακάλυψη μιας δικής του λύσης, φυσικά βοηθούμενος κατά κάποιο τρόπο από τη διδασκαλία. Η ομορφιά, η τελειότητα δεν διδάσκονται σαν αρετές του μαθήματος αλλά προκύπτουν. Στην τέχνη περισσότερο από κάθε άλλη μάθηση τα παραδείγματα και η προφορική διδασκαλία έχουν ασύγκριτη δύναμη. Τα παραδείγματα βγαίνουν από τα όρια των ίδιων των παιδιών.
Σύνθεση εικόνας Οι γραμμές που χρησιμοποιούνται μας δίνουν μια προκαταρκτική μέθοδο για να κρυσταλλοποιήσουμε τις ιδέες μας. Είναι «όργανα στενογραφίας» και αυτός είναι μόνο ο σκοπός τους. Όταν κατά τη διάρκεια του πειραματισμού σχηματίζεται ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα στο σχέδιο, είναι σωστότερο να σταματάμε και να προσπαθούμε να το επεξεργαστούμε μέχρι να γίνει μια σύνθεση με περισσότερη έννοια προσθέτοντας χρώμα ή τόνο και εκτείνοντας τις γραμμές σε επιφάνειες.
Στο σχήμα 1 υπάρχουν παραλλαγές που βασίζονται στην ανάπτυξη μιας γραμμής με κλίση προς τα πάνω και αριστερά. Το ίδιο μήκος, η ίδια διεύθυνση και η ίδια θέση διατηρούνται σε κάθε σύνθεση. Η διεργασία της σύνθεσης αρχίζει με τη βασική γραμμή. Από τη στιγμή που τραβιέται μέσα στον ορθογώνιο χώρο, ένα τέχνασμα χρησιμοποιείται γραφικά για να αλλάξει το χαρακτήρα του ορθογώνιου χώρου. Οι πολλοί συνδυασμοί των γραμμών που χρησιμοποιούνται για παραπέρα ανάπτυξη, μπορούν να ταξινομηθούν ως εξής: 1. Παράλληλες γραμμές, όχι αναγκαστικά του ίδιου μήκους. 2. Ευθείες γραμμές ποικίλων μηκών και διευθύνσεων. 3. Ανοικτές και κλειστές καμπύλες.
Οι ποικίλοι συνδυασμοί των δύο γραμμών αλλάζουν τις σχέσεις των χώρων μέσα στο ορθογώνιο. Η επιφάνεια του κύριου ενδιαφέροντος αλλάζει. Οι εντάσεις που δημιουργούνται από την αύξηση του αριθμού των επιφανειών θέλουν λίγη προσοχή. Όσο αυξάνουμε τον αριθμό των ευθειών, τόσο το πρόβλημα του ελέγχου γίνεται δυσκολότερο. Η σκελετώδης δομή δημιουργεί την ψευδαίσθηση της κίνησης πλάγια και στο επίπεδο. Κίνηση που βοηθά στη δημιουργία της αίσθησης του τρισδιάστατου χώρου.
Κυριαρχία της διεύθυνσης, κυριαρχία της φωτεινής και σκοτεινής αντίθεσης.
Σε κάθε μια από τις συνθέσεις η πλάγια διεύθυνση είναι η κυρίαρχη κίνηση.
Οι τόνοι προσθέτουν ένα αίσθημα βάθους και βοηθούν τον έλεγχο της κίνησης του ματιού. Όσο η πλάγια κίνηση παραμένει κυρίαρχη, ένα αίσθημα ανησυχίας διαποτίζει κάθε εικόνα. Η δύναμη της γραμμής στο να εκφράζει κίνηση φαίνεται εδώ πολύ καθαρά.
Εάν εξετάσουμε σε κάθε σχέδιο την κάθε επιφάνεια σε σχέση με τις άλλες, θα βρούμε ότι υπάρχει σημαντική ποικιλία στις επιφάνειες, εξαιτίας αλλαγών στο σχήμα, στη διεύθυνση και στον τόνο. Η εσωτερική δομή κάθε εικόνας τραβάει την προσοχή μας αφού έχουμε αρχικά εντυπωσιαστεί από την κυρίαρχη πλάγια κίνηση.
Η ισορροπία που έχει επιτευχθεί σε κάθε σύνθεση από την ορθή σχέση μεταξύ των εσωτερικών μερών, αντισταθμίζεται από τη διαγώνια κίνηση. Η αντίθεση που δημιουργείται έτσι, προσθέτει ένταση σε κάθε παραλλαγή. Σε μερικές από τις εικόνες υπάρχουν έντονες και ξαφνικές αλλαγές διεύθυνσης που δημιουργούν μια αύξηση της έντασης.
Όταν τα παιδιά αποφασίσουν να βάλουν χρώμα, διατηρούν το αίσθημα της ανησυχίας με έντονα χρώματα που έχουν αντιθέσεις ή πάλι άλλοι μαθητές διατηρούν το αίσθημα της ηρεμίας με διαβαθμίσεις απαλές.
Αφού γίνουν όλες οι συνθέσεις από τους μαθητές, ο ένας παίρνει το σχέδιο του άλλου και διαλέγουν την καλύτερη σύνθεση από το σύνολο των πολλών και γίνεται μεγέθυνση δέκα φορές με την ίδια κλίμακα. Το αποτέλεσμα είναι εκπληκτικό.
Συμπέρασμα: Μετά απ' όλες αυτές τις μικρές συνθέσεις μπορούν πολύ εύκολα τα παιδιά να ζωγραφίσουν ελεύθερα το κάθε θέμα με μεγάλη ευχέρεια.
ΡΕΝΑ ΑΝΟΥΣΗ - ΗΛΙΑ
Πρότυπος Ευαγγελική Σχολή
|
